دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٠ - بخشنامه برای نماز اول وقت
امام علی علیه السلام پس از آنکه محمد بن ابی بکر را برای فرمانداری مصر انتخاب کرد، دستور العملی نسبت به نماز اوّل وقت به او نوشت:
صَلّ
الصّلاةَ لِوقْتِها المُؤَقّت لها، ولاتُعجِّل وقتها لِفَراغ،
ولاتُؤخِّرها لاشْتِغالٍ وَ اعْلمْ أنّ کُلّ شیءٍ مِنْ عملک تَبَعٌ
لِصلاتِکَ
(نماز را در وقت اختصاصی خودش بخوان «اوّل وقت»، و چون بیکار
شدی در انجام نماز شتاب نکن، یا چون به کاری مشغول هستی آن را تأخیر
میانداز، و بدان که:
تمام اعمال تو، درگرو قبولی نماز تو میباشد) [١] .
و نامه ٥٢ نهجالبلاغه را برای همه استانداران و فرمانداران جهت تعیین «اوقات نماز» به صورت بخشنامه میفرستد؛
(إلی أمراء البلاد فی معنی الصلاة)
اوقات الصلوات الیومیّة
أَمَّا
بَعْدُ، فَصَلُّوا بِالنَّاسِ الظُّهْرَ حَتَّی تَفِیءَ الشَّمْسُ مِنْ
مَرْبِضِ الْعَنْزِ، وَصَلُّوا بِهِمُ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَیْضَاءُ
حَیَّةٌ فِی عُضْوٍ مِنَ النَّهَارِ حِینَ یُسَارُ فِیهَا فَرْسَخَانِ.
وَصَلُّوا بِهِمُ الْمَغْرِبَ حِینَ یُفْطِرُ الصَّائِمُ، وَیَدْفَعُ الْحَاجُّ إِلَی مِنًی.
وَصَلُّوا
بِهِمُ الْعِشَاءَ حِینَ یَتَوَارَی الشَّفَقُ إِلَی ثُلُثِ اللَّیْلِ،
وَصَلُّوا بِهِمُ الْغَدَاةَ وَالرَّجُلُ یَعْرِفُ وَجْهَ صَاحِبِهِ،
وَصَلُّوا بِهِمْ صَلَاةَ أَضْعَفِهِمْ، وَلَا تَکُونُوا فَتَّانِینَ.
(نامه به فرمانداران شهرها درباره وقت نماز)
وقتهای نماز پنچگانه
«پس
از یاد خدا و درود! نماز ظهر را با مردم وقتی بخوانید که آفتاب بهطرف
مغرب رفته، سایه آن به اندازه دیوار خوابگاه بُز گردد، و نماز عصر را با
مردم هنگامی بخوانید که خورشید سفید و جلوه دارد، در پارهای از روز که تا
غروب میشود دو فرسخ راه پیمود.
و نماز مغرب را با مردم زمانی بخوانید که روزهدار افطار، و حاجی از عرفات بهسوی مِنی کوچ میکند.
و
نماز عشاء را با مردم وقتی بخوانید که شَفَق پنهان میگردد تا یک سوّم از
شب بگذرد، و نماز صبح را با مردم هنگامی بخوانید که شخص چهره همراه خویش را
بشناسد، و در نماز جماعت در حد ناتوان آنان نماز بگذارید، و فتنهگر
مباشید.» [٢] .
پی نوشت ها:
(١) نامه ١٥ : ٢٧ نهج البلاغه معجم المفهرس.
(٢) نامه ٥٢ نهجالبلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به این شرح است:
١- کتاب اعجاز و ایجاز ص٣٢-٣٣: ابو منصور ثعالبی (متوفای ٤٢٩ ه)
٢- بحار الانوار ج٣٣ ص٤٧٢ ح٦٨٥: مجلسی (متوفای ١١١٠ ه)
٣- منهاج البراعة ج ٣ ص ١٥٩: ابن راوندی (متوفای ٥٧٣ ه)
٤- بحارالانوار ج٧٩ ص٣٦٥: مجلسی (متوفای ١١١٠ه).