دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣١٨ - پرهیز از آغازگری در جنگ
بدین جهت آنحضرت فرماندهان را به حضور پذیرفت و گروهی از واحدهای نظامی
خود را در اختیار هر یک از آنها قرار داد، و وظیفه هر گروه را معین کرد و
فرمود،
تا دشمن حمله نکرده دست به حمله نزیند.
معاویه نیز سپاه خود را برای جنگ آماده ساخت و فرماندهان و پرچمداران را تعیین نمود.
بعضی
از مردان شام بر مرگ عهد بستند و سوگند یاد کردند و پای خود را با پارچه
عمّامه خود بستند که نگریزند و در هر موقعیتی پایداری کنند.
آنها پنج صف
از پابستگان و سوگند خوردگان تشکیل دادند و در نخستین روز ماه صفر، در
میدان مبارزه حاضر شده و جنگ را مجدّداً آغاز کردند. [١] .
آرایش نظامی سپاه و پاسخ دادن به حملات دشمن
نصربن مزاحم نقل میکند که:
روز چهارشنبه اوّل ماه صفر، جنگ میان طرفین آغاز گردید.
در
آن روز فرماندهی پیاده نظام به عهده مالک اشتر بود و فرماندهی سواران را
حبیب بن مسلمه اداره میکرد که جنگ تا شب ادامه داشت. [٢] .
بدین ترتیب جنگ هفتهها به طول انجامید.
گاهی دلاوری به میدان میآمد که دلاوری از سپاه امام پاسخ او را میداد،
و زمانی، گروهی ١٠ یا ٢٠ نفره از سپاه شام به میدان میآمد که ٢٠ نفر از ارتش اسلام به مقابله آنان میشتافتند،
و
در فرصت هایی گردان به گردان، لشگر به لشگر با یکدیگر مقابله میکردند که
تا پایان جنگ این گونه شیوههای دفاعی و تهاجمی ادامه یافت.
پی نوشت ها:
(١) کامل بن اثیر، ج٣، ص٢٩٤.
(٢) کتاب صفّین، نصربن مزاحم، ص٢١٤.