دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٢٨ - پنج نان و سومین نفر
در روایات متعدّدی وارد شده است:
روزی دو نفر مسافر جهت خوردن غذا و استراحت در محلّی فرود آمدند، یکی از آن دو نفر سه قرص نان و دیگری پنج قرص نان همراه خود داشت.
در
این بین شخص ثالثی نیز از راه رسید؛ و پس از سلام و احوالپرسی، کنار آن ها
نشست و هر سه نفر مشغول خوردن غذا شدند و آن هشت نان را، بطور مساوی
خوردند تا سیر گشتند.
شخص ثالث موقع خداحافظی مقدار هشت درهم در مقابل آنچه خورده بود، به آن ها داد و رفت.
و
بین آن دو نفر صاحب نان ها نزاع در گرفت؛ و صاحب پنج قرص نان گفت: از این
مقدار پول، پنج درهم آن برای من است و سه درهم باقی مانده برای تو می باشد
که سه نان داشته ای، ولی او نپذیرفت؛ و چون به توافق نرسیدند، جهت حلّ
اختلاف محضر مبارک امام علی علیه السلام شرفیاب شدند.
وقتی موضوع را
مطرح کردند، حضرت به صاحب سه نان فرمود: ای مرد! رفیق تو انصاف را رعایت
کرده است و بهتر است که به همان مقدار راضی باشی.
او در پاسخ گفت: قبول ندارم مگر آن که پول ها به عدالت در بین ما تقسیم شود.
امیرالمؤمنین
علی علیه السلام اظهار نمود: من اگر بخواهم پول ها را به عدالت تقسیم کنم
به ضرر تو می باشد، چون حقیقت عدالت، آن است که یک درهم حقّ و سهم تو خواهد
بود؛ و هفت درهم دیگر سهم صاحب پنج نان می باشد.
آن شخص اعتراض کرد و
گفت: یا امیرالمؤمنین! او حاضر بود که سه درهم به من بدهد، ولی من
نپذیرفتم، اکنون شما می فرمائید که تنها یک درهم سهم من می باشد؟!
سپس افزود: یا امیرالمؤمنین! تقاضا دارم برایم توضیح دهید.
امام
علیه السلام فرمود: شما روی هم، هشت عدد نان داشته اید، که سه نفر با هم
خورده اید؛ و مجموع سهام، ٢٤ سهم می شود که ١٥ سهم حقّ صاحب پنج نان است؛ و
٩ سهم حقّ تو خواهد شد.
و صاحب پنج نان ١٣ از پانزدهم سهم خود را خورده
است، بنابر این هفت سهم یعنی ٧ درهم طلب دارد؛ و تو هم ١٣ یعنی ٨ سهم از ٩
سهم خود را خورده ای و یک درهم طلب داری.
او هم راضی شد و قبول کرد، که یک درهم حقّ اوست. [١] .
پی نوشت ها:
(١) اعیان الشّیعة: ج ١، ص ٣٤٣.