دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٩٨ - نسبت یگانگی به خداوند
در روز جنگ جمل هنگامی که امیرالمومنین علیهالسلام سرگرم تدبیر امور
جنگ بود، مردی اعرابی برخاست و گفت: یا امیرالمومنین! آیا میگویی خدا
یگانه است؟
در این موقع مردم از هر سو زبان به اعتراض گشوده به او
گفتند: آیا نمیبینی آنچه را که امیرالمومنین علیهالسلام در آن است از
پریشانی دل و پراکندگی حواس؟!
امام علیهالسلام به آنان فرمود: او را
واگذارید که ما آنچه از دشمن میخواهیم این اعرابی از آن پرسیده است. آنگاه
به مرد عرب فرمود: نسبت یگانگی به خداوند چهار قسم است؛ دو قسم آن رواست و
دو قسم دیگر ناروا. اما آن دو که روا نیست، یکی نسبت یک است که در برابر
دو میباشد، و وجه نارواییش این است که خدا دو ندارد و در باب اعداد یکی که
دو ندارد داخل در اعداد نبوده به آن یک گفته نمیشود. و دیگری یکی که مراد
از آن، نوعی از جنس باشد و این هم روا نیست؛ زیرا این تشبیه به مخلوقات
است و خداوند از آن منزه است.
و اما آن دو قسمی که رواست یکی این است که
مقصود از نسبت یگانگی نظیر نداشتن در اشیاء و مخلوقات باشد، و دیگری این
که گویند خداوند احدی المعنی است که مقصود عدم انقسام در وجود و اندیشه و
خیال باشد، و پروردگار ما این چنین است. [١] .
پی نوشت ها:
(١) توحید، صدوق، باب ٣، حدیث ٣.