دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٥٧ - رعایت حقوق فرهنگی، سیاسی
حضرت امیرالمؤمنینعلیه السلام در خطبه ٣٤ به ابعاد فرهنگی، سیاسی و اجتماعی «حقوق متقابل رهبر و ملّت» اشاره میفرماید که:
أَیهَا
النَّاسُ، إِنَّ لِی عَلَیکُمْ حَقَّاً، وَلَکُمْ عَلَی حَقٌّ: فَأَمَّا
حَقُّکُمْ عَلَی فَالنَّصِیحَةُ لَکُمْ، وَتَوْفِیرُ فَیئِکُمْ عَلَیکُمْ،
وَتَعْلِیمُکُمْ کَیلا تَجْهَلُوا، وَتَأْدِیبُکُمْ کَیما تَعْلَمُوا.
وَأَمَّا
حَقِّی عَلَیکُمْ فَالْوَفَاءُ بِالْبَیعَةِ، والنَّصِیحَةُ فِی
الْمَشْهَدِ وَالْمَغِیبِ، وَالْإِجَابَةُ حِینَ أَدْعُوکُمْ، وَالطَّاعَةُ
حِینَ آمُرُکُمْ.
حقوق متقابل مردم و رهبری
«ای مردم، مرا بر شما و
شما را بر من حقّی واجب شده است، حق شما بر من، آن که از خیرخواهی شما دریغ
نورزم و بیت المال را میان شما عادلانه تقسیم کنم، و شما را آموزش دهم تا
بیسواد و نادان نباشید، و شما را تربیت کنم تا راه و رسم زندگی را بدانید.
و
امّا حقّ من بر شما این است که با من وفادار باشید، و در آشکار و نهان
خیرخواهی کنید، هرگاه شما را فرا خواندم اجابت نمایید و فرمان دادم اطاعت
کنید.» [١] .
پی نوشت ها:
(١) خطبه ٩: ٣٤ نهجالبلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
١- تاریخ طبری ج٦ ص٥١ وج٣ ص١٢٤: طبری شافعی (متوفای ٣١٠ ه)
٢- الامامة السیاسة ج ١ ص ١٥٠: ابن قتیبة (متوفای ٢٧٦ ه)
٣- أنساب الاشراف ج٢ ص٣٨٠ وص٣٧٩: بلاذری (متوفای ٢٧٩ ه)
٤- أنساب الاشراف ج ١ ص ١٩٩: بلاذری (متوفای ٢٧٩ ه)
٥- کتاب مجالس ص١٤٦ م١٨ ح٦: شیخ مفید استاد سید رضی (متوفای ٤١٣ ه)
٦- کتاب تذکرة ص١٠١: ابن جوزی حنفی (متوفای ٦٥٤ ه)
٧- اختصاص ص ١٥٣: شیخ مفید استاد سید رضی (متوفای ٤١٣ ه).