دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٤١ - تاثیر انتقادهای امام علی در دیگر صحابه
ابن مسعود نیز یکی از مخالفان سرسخت خلیفه سوم بود، وِی زمانی از کسانی بود که میگفت:
حتّی اگر خلیفه سوم نماز دو رکعتی در منی را چهار رکعت بخواند باید از وِی اطاعت کرد، چرا که:
الخلافُ شَرٌ
«مخالفت شرّ است». [١] .
و در نقل دیگر گفت:
خلیفه سوم امام است، من با او مخالفت نمیکنم، زیرا مخالفت شرّ است. [٢] .
امّا بعدها به شدّت، بر ضدّ خلیفه سوم فعّالیت میکرد. [٣] .
و صحابه با خلیفه سوم متّفق بودند. [٤] .
«گرچه
بعدها اهل سنّت عقیده این صحابه را در جواز مخالفت با حاکم به عنوان سیره
سیاسی شرعی نپذیرفتند و اساساً چنین وانمود کردند که مشتی اراذل و اوباش بر
ضدّ خلیفه سوم شورش کردهاند.»
آنچه مسلّم است آنکه خلیفه سوم بر این باور بود که میبایست قدرت خلافت خود را در ابداع و ابتکار (همانند خلیفه دوم) نشان دهد.
او خود میگفت:
«اقدامات من را خلیفه دوم نیز انجام میداد، امّا چون وِی فرد قاطعی بود کسی جرأت مخالفت نداشت.» [٥] .
پی نوشت ها:
(١) تاریخ الطبری ج ٤ ص ٢٦٨ - و - الغدیر ج ٨ ص ٩٩ به نقل از سنن ابی داوود ج١ ص٣٠٨، و الاثار قاضی ابو یوسف ص ٣٠ - و - کتاب الامام شافعی ج ١ ص١٥٩، ج ٧ ص ١٧٥ - و - سنن الکبری بیهقی ج ٣ ص ١٤٤.
[٢] شرح نهجالبلاغه ج ٣ ص ٤٢، ابن ابی الحدید.
[٣] انساب الاشراف ج ٤ ص ٥٢٤ تا ٥٢٧ - و - تاریخ المدینة المنوّره ج ٢ ص ١٠٤٩ تا ١٠٥٤.
[٤] تاریخ سیاسی اسلام تا سال ٤٠ هجری ص ٣٤٩ تا ٣٥٦، بحث مخالفین خلیفه سوم (بلاذری مینویسد: درباره انتقادی که از خلیفه سوم دفاع نکند، - و - انساب الاشراف ج ٤ ص ٥٤٩ ش ١٤١١.
[٥] طبقات الکبری ج ٨ ص ١١٣ - و - البیان و التّبیین ج ١ ص ٣٧٧ - و - نثر الدر ج ٢ ص ١٢، و ج ٤ ص ٣٤.