حضرت امیرالمؤمنین‌علیه السلام برای پاسخ دندان شکن به معاویه و رفع شبهات فکری نسبت به امامت و رهبری، در نامه ٦ نهج‌البلاغه به معاویه نوشت:
إِنَّهُ بَایعَنِی الْقَوْمُ الَّذِینَ بَایعُوا أَبَا بَکْرٍ وَعُمَرَ وَعُثَْمانَ عَلَی مَا بَایعُوهُمْ عَلَیهِ، فَلَمْ یکُنْ لِلشَّاهِدِ أَنْ یخْتَارَ، وَلَا لِلغَائِبِ أَنْ یرُدَّ. وَإِنَّمَا الشُّورَی لِلْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ، فَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَی رَجُلٍ وَسَمَّوْهُ إِمَاماً کَانَ ذلِکَ لِلَّهِ
رِضی، فَإِنْ خَرَجَ عَنْ أَمْرِهِمْ خَارِجٌ بِطَعْنٍ أَوْ بِدْعَةٍ رَدُّوهُ إِلَی مَا خَرَجَ مِنْهُ، فَإِنْ أَبَی قَاتَلُوهُ عَلَی اتِّبَاعِهِ غَیرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ، وَوَلَّاهُ اللَّهُ مَا تَوَلَّی.
وَلَعَمْرِی، یا مُعَاوِیةُ، لَئِنْ نَظَرْتَ بِعَقْلِکَ دُونَ هَوَاکَ لَتَجِدَنِّی أَبْرَأَ النَّاسِ مِنْ دَمِ عُثَْمانَ، وَلَتَعْلَمَنَّ أَنِّی کُنْتُ فِی عُزْلَةٍ عَنْهُ إِلَّا أَنْ تَتَجَنَّی؛ فَتَجَنَّ مَا بَدَا لَکَ! وَالسَّلَامُ.
علل مشروعیت حکومت امام علی‌علیه السلام
«همانا کسانی با من بیعت کرده‌اند که با ابابکر و عمر و عثمان، با همان شرایط بیعت نمودند، پس آن که در بیعت حضور داشت نمی‌تواند خلیفه‌ای دیگر برگزیند،
و آن که غایب است نمی‌تواند بیعت مردم را نپذیرد،
و همانا شورای مسلمین از آنِ مهاجرین و انصار است، پس اگر بر امامت کسی گرد آمدند، و او را امام خود خواندند، خشنودی خدا هم در آن است.
حال اگر کسی کار آنان را نکوهش کند یا بدعتی پدید آورد، او را به جایگاه بیعت قانونی باز می‌گردانند،
اگر سرباز زد با او پیکار می‌کنند، زیرا که به راه مسلمانان در نیامده، خدا هم او را در گمراهیش وا می‌گذارد.
بجانم سوگند! ای معاویه
اگر دور از هوای نفس، به دیده عقل بنگری، خواهی دید که من نسبت به خون عثمان پاک ترین افرادم،
و می‌دانی که من از آن دور بوده‌ام، جز اینکه از راه خیانت مرا متّهم کنی، و حق آشکاری را بپوشانی. با درود.» [١] .

پی نوشت ها:
(١) نامه ٦ نهج‌البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
١- کتاب صفین ص٢٩ و٩١: نصر بن مزاحم (متوفای ٢٠٢ ه)
٢- الامامة والسیاسة ج ١ ص ٩٣: ابن قتیبة (متوفای ٢٧٦ ه)
٣- عقد الفرید ج٥ ص٣٧٥ و٧٩: ابن عبد ربه مالکی (متوفای ٣٢٨ ه)
٤- تاریخ طبری ج ٥ ص ٢٣٥: طبری شافعی (متوفای ٣١٠ ه)
٥- اخبار الطوال ص ١٦٦: دینوری حنفی (متوفای ٢٩٠ ه)
٦- عقد الفرید ج ٢ ص ٢٨٤: ابن عبد ربه مالکی (متوفای ٣٢٨ ه)
٧- بحار الانوار ج٣٣ ص٧٦ ح٤٠٠: مجلسی (متوفای ١١١٠ ه).