دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣٩ - جمیل بن کعب ثعلبی
جمیل بن کعب، از سادات ربیعه و از شیعیان و یاران امیرالمؤمنین علیهالسلام بود که در جنگ جمل و صفین در رکاب آن حضرت شرکت داشت.
علامه
محسن امین از مداینی نقل میکند: هنگامی که قوای معاویه، «جمیل» را به
اسارت گرفتند، او را نزد معاویه بردند. معاویه خطاب به وی گفت: خدا را شکر
که بالاخره به چنگ ما افتادی، آیا مگر تو نبودی که در جنگ جمل، چنین گفتی و
سرودی:
أصبحت الاُمة فی أمرٍ عجب
و الملک مجموعٌ غداً لِمَن غلب
قد قلتُ قولاً صادقاً غیر کذب
إنّ غداً تهلک أعلام العرب
- به راستی که امت اسلام گرفتار امر عجبیبی شده است و سرانجام حکومت و خلافت از آن کسی خواهد شد که در این جنگ پیروز گردد.
- من این سخنان را به گزاف نگفتهام و حتماً فردا جنگ، بزرگان عرب را در کام خود خواهد بلعید. [١] .
وی
در پاسخ معاویه گفت: در این مورد سخن مگو که سخن گفتنت نیز مصیبت است.
معاویه گفت: چرا مصیبت است؟ چه نعمتی بالاتر از این که خدا مرا بر مردی -
علی علیهالسلام - مسلط کرد که فقط در ساعتی، جمع زیادی از بهترین یاران و
اصحابم را به قتل رساند؟ پس از این سخنان، معاویه دستور داد که جمیل را
ببرند و گردنش را بزنند.
در این لحظه جمیل دست به دعا برداشت، معاویه با
شنیدن دعای وی گفت: خداوند تو را بکشد ای جمیل، زیرا مرا نفرین کردی و در
نفرینت زیاده روی کردی و همچنین مرا دعا نمودی و در دعایت نیز افراط کردی.
سپس دستور داد که او را آزاد کنند. [٢] .
پی نوشت ها:
(١) اشاره معاویه از یادآوری این شعر، احتمالاً این بود که جمیل در «جنگ جمل» تصور میکرد، هر کسی در این جنگ پیروز شود، آینده برای او خواهد بود و حال آن که درست برعکس شد؛ زیرا با این که علی علیهالسلام در جمل و نهروان پیروز شد و در صفّین نیز در آستانه پیروزی بود، امابا تسلط یافتن معاویه بر «جمیل بن کعب» سرانجام تصور جمیل کاملاً غلط از آب درآمد.
[٢] اعیان الشیعه، ج ٤، ص ٢٢٢.