دانشنامه امام علی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٨٧ - نمونههای زهد
١. در رفتار خود، همین مقدار کافی است که بر سیره و روش رسول گرامی صلی
الله علیه و آله بسنده کنی و او را پیشوا و مقتدای خود سازی و در نکوهش
دنیا و پستیهای آن و زبونی و عیبهای بیشمار آن، به آن حضرت تأسی ورزی و از
او بیاموزی که چگونه دنیا و فریبندگیهای آن، دامان خود را از برابر دیدگان
او برچیده و آن را در مقابل دیگران گسترده است؟! از نوش دنیا هیچ نخورد و
از زیورهایش بهرهای نبرد....
بنگر به موسی علیهالسلام هنگامی که گفت:
«پروردگارا به آنچه از خیر و نیکویی برایم فرستی، نیازمندم». به خدا که
نیاز و درخواست موسی جز گرده نانی که بخورد چیز دیگری نبوده است (چون مدتی
بر او میگذشت و خوراک او گیاهان زمین بود) تا جایی که سبزی گیاهان از
نازکی پوست شکم او و شدت لاغری، نمایان بود.
اگر خواهی به داود نبی
علیهالسلام نگاهی بینداز، همان صاحب مزامیر و خنیاگر بهشتیان؛ کسی که با
ساختن زنبیلهایی از لیف خرما از دست رنج خود ارتزاق میکرد، و آنها را به
بازار عرضه میداشت و از مجلسیان خود برای فروش آنها کمک میخواست و از
درآمد آن قرص نانی جوین تهیه میکرد و روزگار میگذراند.
اگر خواهی از
عیسی بن مریم بگویم، کسی که هنگام خواب سنگ را بالش خود میساخت. و جامهای
زبر و خشن بر تن میکرد و خوراک ناگوار میخورد و گرسنگی میکشید. چراغ
شبش روشنایی ماه بود و سرپوش زمستانش آسمان مشرق و مغرب (جایی نداشت که در
آن بیاساید) میوه و گیاه او همان بود که برای بهایم میرویید. نه همسری
داشت که او را فریفته سازد و نه فرزندی که او را اندوهگین نماید. نه اموالی
انباشته بود که او را از توجه به خدا بازدارد و نه حرصی که وی را خوار و
زبون سازد.
پاهایش مرکب راهوارش بود و دستهایش تنها خدمتگزارش....
٢.
اگر بقا و خلود در دنیا برای کسی مقدور بود، و اگر فرار از چنگال مرگ برای
بشری امکان داشت، بی شک قهرمان این میدان، سلیمان بن داود بود؛ کسی که
سلطنت و پادشاهی جن و انس را با مقام بلند نبوت جمع کرده بود و آن را توأم و
همراه داشت. اما هنگامی که عمر او به پایان رسید و بهرهی او در این دنیا
به انجام رسید، تیرهای مرگ از کمان نیستی و نابودی او را نشانه کردند و
شهرها و خانهها را از وجود او خالی نمودند و دیگران را به میراث وی
نشاندند.
١. قال علی علیهالسلام:... لقد کان فی رسول الله صلی الله
علیه و آله کاف لک فی الأسوة و دلیل لک علی ذم الدنیا و عیبها و کثرة
مخازیها و مساویها اذ قبضت عنه أطرافها و وطئت لغیره أکنافها و فطم عن
رضاعها و زوی عن زخارفها و ان شئت ثنیت بموسی کلیم الله علیهالسلام حیث
یقول: (رب انی لما أنزلت الی من خیر فقیر) و الله ما سأله الا خبزا یأکله
لانه کان یأکل بقلة الأرض و لقد کانت خضرة البقل تری من شفیف صفاق بطنه
لهزاله و تشذب لحمه.
و ان شئت ثلثت بداود علیهالسلام صاحبا لمزامیر و
قاریء أهل الجنة فلقد کان یعمل سفائف الخوص بیده و یقول لجلسائه: أیکم
یکفینی بیعها؟ و یأکل قرص الشعیر من ثمنها.
ان شئت قلت فی عیسی بن مریم
علیهالسلام فلقد کان یتوسد الحجر و یلبس الخشن و یأکل الجشب. و کان ادامه
الجوع و سراجه باللیل القمر و ظلاله فی الشتاء مشارق الأرض و مغاربها و
فاکهته و ریحانه ما تنبت الارض للبهائم و لم تکن له زوجة تفتنه و لا ولد
یحزنه و لا مال یلفته و لا طمع یذله، دابته رجلاه و خادمه یداه. [١] .
٢....
فلو أن احدا یجد الی البقاء سلما أو الی دفع الموت سبیلا لکان ذلک سلیمان
بن داود علیهالسلام الذی سخر له ملک الجن و الانس مع النبوة و عظیم
الزلفة، فلما استوفی طعمته و استکمل مدته رمته قسی الفناء بنبال الموت و
أصبحت الدیار منه خالیة و المساکن معطلة و ورثها قوم آخرون.... [٢] .
پی نوشت ها:
(١) نهجالبلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام، بخشی از خطبه ١٥٩.
(٢) نهجالبلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام، بخشی از خطبه ١٨١.