در جهاد اسلامی انواع مبارزهاها مطرح است،
دست و سر دادن مطرح است،
تحمّل انواع مشکلات و مصیبت‌ها و غم از دست دادن عزیزان وجود دارد،
و جهاد دَری از دَرهای بهشت است،
که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در خطبه ٢٧ فرمود:
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ الْجِهَادَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ، فَتَحَهُ اللَّهُ لِخَاصَّةِ أَوْلِیائِهِ.
وَهُوَ لِبَاسُ التَّقْوی، وَدِرْعُ اللَّهِ الْحَصِینَةُ، وَجُنَّتُهُ الْوَثِیقَةُ.
فَمَنْ تَرَکَهُ رَغْبَةً عَنْهُ أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِّ، وَ شَمِلَهُ الْبَلَاءُ، وَدُیثَ بِالصِّغَارِ وَالْقَمَاءَةِ، وَضُرِبَ عَلَی قَلْبِهِ بِالْإِسْهَابِ، وَأُدِیلَ الْحَقُّ مِنْهُ بِتَضْییعِ الْجِهَادِ، وَسِیمَ الْخَسْفَ، وَمُنِعَ النَّصَفَ.
ارزش جهاد در راه خدا
«پس از ستایش پروردگار، جهاد در راه خدا، دَری از درهای بهشت است، که خدا آن را به روی دوستان مخصوص خود گشوده است.
جهاد، لباس تقوا، و زره محکم، و سپر مطمئن خداوند است،
کسی که جهاد را ناخوشایند دانسته و ترک کند، خدا لباس ذّلت و خواری بر او می‌پوشاند، و دچار بلا و مصیبت می‌شود، و کوچک و ذلیل می‌گردد، دل او در پرده گمراهی مانده، و حق از او روی می‌گرداند، به جهت ترک جهاد، به خواری محکوم و از عدالت محروم است.» [١] .
و انواع پاداش و هدایای بهشتی در جهاد اسلامی مطرح شده است،
امّا در مقایسه با پاداش «نظارت مردمی» و «امر به معروف» ناچیز است،
که امام علی علیه السلام در حکمت ٣٧٤ فرمود:
وَمَا أَعْمَالُ الْبِرِّ کُلُّهَا وَالْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ، عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْی عَنِ الْمُنْکَرِ، إِلَّا کَنَفْثَةٍ فِی بَحْرٍ لُجِّی.
«و تمام کارهای نیکو، و جهاد در راه خدا، برابر امر به معروف و نهی از منکر، چونان قطره‌ای بر دریای موّاج و پهناور است.» [٢] .
زیرا در جهاد اسلامی، معیارها و ملاک‌ها، و تلاش‌ها و مبارزات مداوم «امر به معروف» وجود ندارد.
در جنگ و جهاد، تلاش و مبارزه تنها، در مدّت زمان خاصّی و در میدان‌های نبرد به گونه‌ای محدود وجود دارد،
و بر زنان نیز جهاد واجب نیست.
امّا امر به معروف و «نظارت مردمی» زمان و مکان نمی‌شناسد،
مرد و زن مطرح نیست،
همه باید در این مبارزه بی امان شرکت کنند،
و در همه عمر هرجا که لازم باشد باید تذکّر دهند،
دخالت کنند،
و یاور حق و دشمن باطل باشند،
و پاداش و ارزش آن نیز بی همانند است.
از این رو برخی از مردان شیردلی که در تمام میدان‌های نبرد حضور داشتند و خط شکن میدان‌ها بودند،
امّا در کوچه و خیابان، در زندگی اجتماعی، در رویاروئی با شهروندان، جرئت امر به معروف ندارند و از مبارزه مداوم خسته شده بی تفاوت می‌گردند.

پی نوشت ها:
(١) خطبه ٢٧ نهج‌البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی، که برخی از اسناد آن به شرح زیر است:
١- المصنّف ج١٠ ص١٥٤: عبدالرّزاق‌بن هشام (متوفای ٢١١ه)
٢- حیلة الأبرار ج٢ ص٣٩٠: بحرانی (متوفای ١١٠٧ه)
٣- تاریخ دمشق ج٣ ص٣٢٢ و٣٥٩: ابن عساکر شافعی (متوفای ٥٧١ ه)
٤- تاریخ دمشق، ترجمه امام حسین علیه السلام ١٤٦: ابن عساکر شافعی (متوفای ٥٧١ه)
٥- تاریخ بغداد ج١٢ ص٣٠٥: خطیب بغدادی شافعی (متوفای ٤٦٣ ه)
٦- تذکرة الخواص ص١٦٠: ابن جوزی حنفی (متوفای ٦٥٤ه)
٧- بحارالانوار ج٣٤ ص١٩ و ١٥٩: مجلسی (متوفای ١١١٠ه)
٨- احتجاج ج١ ص١٧٤ قدیم و ج١ ص٤١٢: علامه طبرسی (متوفای ٥٨٨ ه).
(٢) حکمت ٣٧٤ نهج‌البلاغه معجم المفهرس محمد دشتی (مدارک گذشته).