پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٤ - ٤- توجيهات بىاساس ناآگاهان

آنچه از ظاهر آنها استفاده مى‌شود حمل كرده‌اند.

از جمله اين كه گفته‌اند منظور از «فرشتگانى كه مأمور به سجده براى آدم شده‌اند قواى بدنيه است كه مأمور به خضوع در برابر نفس عاقله (روح آدمى) مى‌باشند! و منظور از «ابليس» قوه وهميّه است و لشكريان و جنود ابليس همان قوايى است كه از وهم (و هواى نفس) سرچشمه مى‌گيرد كه در تعارض با قواى عقليه مى‌باشد و منظور از بهشتى كه آدم از آن رانده شد معارف حقّه و مطالعه انوار كبرياى خداست! و امثال اين توجيهات نادرست و بى‌مأخذ». [١] اينها نمونه روشن تفسير به رأى است كه در احاديث فراوانى از آن نهى شده و سبب سقوط و دورى از خدا شمرده شده است.

مى‌دانيم تفسير به رأى و تحميل پيش‌داوريهاى ذهنى بر آيات و روايات هميشه مهمترين ابزار دست منحرفان و دين سازان و شيّادان بوده كه آيات قرآنى و روايات اسلامى را بر آنچه خودشان مى‌خواهند- و خدا و اوليا اللّه نگفته‌اند- تطبيق دهند و نيز مى‌دانيم كه اگر پاى تفسير به رأى به آيات و روايات گشوده شود هيچ اصل مسلّم و مبناى ثابت و حكم و قانونى باقى نمى‌ماند و همه چيز دستخوش افكار نادرست و هوا و هوسهاى اين و آن مى‌گردد و كتاب و سنّت همچون قطعه مومى مى‌شود در دست ناآگاهان و منحرفان كه آن را به هر شكلى مايل باشند در مى‌آورند.

به همين دليل محقّقان بزرگ اسلام اصرار دارند، قواعد مسلّمه باب الفاظ در فهم معانى كتاب و سنّت به كار برود. الفاظ بايد بر معانى حقيقيش حمل شود، مگر اين كه قراين روشنى بر مجاز وجود داشته باشد، قراينى كه در ميان عرف عقلا مقبول باشد و در استدلالهاى خود بر آن تكيه كنند. [٢]

[١] نهج البلاغه با شرح ابن ميثم، جلد ١، صفحه ١٩٠ به بعد.

[٢] براى توضيح بيشتر به كتاب تفسير به رأى نوشته آية اللّه مكارم شيرازى مراجعه شود.