پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - شرح و تفسير هماى بلند پرواز انديشهها به كنه ذاتش نرسد!

تعبير به رحمت، در مورد وزش بادها تعبيرى است گيرا و جذّاب كه با لطافت نسيم و وزش باد و آثار مختلف آن مانند حركت ابرها به سوى زمينهاى تشنه، تلقيح و بارور ساختن گياهان، تلطيف و جابجايى هوا، حركت كشتيها، تعديل درجه گرما و سرماى هوا و بركات فراوان ديگر، بسيار سازگار است.

امّا اين كه چگونه كوهها و صخره‌ها از لرزش زمين جلوگيرى مى‌كنند، دانشمندان پيشين با اعتقاد به سكون زمين، تفسيرهايى براى آن داشته‌اند كه امروز قابل قبول نيست. بلكه تفسيرهاى روشنترى در دست داريم كه هم با حقايق مسلّم علمى سازگار است و هم با آيات قرآنى و روايات هماهنگ، زيرا:

١- وجود كوهها بر سطح زمين سبب مى‌شود كه اثر جزر و مدّ كه نتيجه جاذبه ماه و خورشيد است در خشكيها به حد اقل برسد. اگر سطح زمين را خاكهاى نرم فرا گرفته بود، جزر و مدّى همچون درياها در آن به وجود مى‌آمد و قابل سكونت نبود.

٢- ريشه‌هاى كوهها در زير خاكها به هم پيوسته است و همچون زرهى گرداگرد زمين را گرفته و اگر آنها نبودند، فشارهاى داخلى ناشى از گازهاى درونى و موادّ مذاب دائما مناطق مختلف را به حركت در مى‌آورد و آرامشى وجود نداشت. هم اكنون گهگاه فشارها كه زياد از حدّ مى‌شود، زلزله‌هاى ويرانگرى به وجود مى‌آيد و اگر كوهها نبودند اين زلزله‌ها دائمى بود.

٣- كوهها همچون دندانه‌هاى يك چرخ، پنجه در قشر هواى اطراف زمين افكنده و آن را با خود حركت مى‌دهند. اگر سطح زمين صاف بود، حركت سريع دورانى زمين به دور خود سبب برخورد دائمى با قشر هوا مى‌شد، از يك سو دائما طوفانهاى شديد همه جا را در هم مى‌كوبيد و از سوى ديگر حرارت فوق العاده‌اى بر اثر اين تماس پيدا مى‌شد كه زندگى براى انسان مشكل بود.

به اين ترتيب «صخور» (كوهها) «ميدان» (حركات نامنظم و شديد) زمين را