پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٤ - ٢- فلسفه حج

آن اجتماع بزرگ به همه جاى دنيا پخش شود و حضور دانشمندان بزرگ اسلامى از تمام كشورها- اعم از علماى بزرگ دين و اساتيد فنون ديگر و گويندگان و نويسندگان كه همه ساله عده‌اى از آنان از تمام جهان اسلام در اين مراسم شركت مى‌كنند- فرصت خوبى براى مبادله افكار و اطلاعات و دانستنيها و احياى آثار رسول اللّه (ص) و أئمه دين- عليهم السلام- به آنها مى‌دهد.

در بعد چهارم يعنى فلسفه اقتصادى حج، در روايات اسلامى نيز اشاره شده است كه حج مى‌تواند قدرت اقتصادى مسلمين را بيشتر كند و از تنگناهاى مالى برهاند.

ممكن است افرادى تصوّر كنند كه حج را با مسائل اقتصادى چه كار، ولى هنگامى كه به اين نكته دقّت كنيم كه خطرناكترين مشكل مسلمانان امروز وابستگى اقتصادى آنها به بيگانگان است چه مانعى دارد كه در كنار مراسم حج، كنگره‌ها و سمينارهاى بزرگى از اقتصاددانان جهان اسلام تشكيل شود و به عنوان يك عبادت الهى و نجات مسلمين از چنگال فقر و وابستگى به بيگانگان، در باره مشكلات اقتصادى جهان اسلام بينديشند و طرحهاى سازنده‌اى تهيّه كنند؟ مسأله، جنبه شخصى ندارد كه سر از دنياپرستى بيرون آورد، بلكه هدف تقويت كلّ جهان اسلام و نجات از فقر و خدمت به عظمت مسلمين است. [١] از آنچه در بالا آمد عمق كلام مولا على (ع) در اين بخش از خطبه- كه حجاج خانه خدا را به فرشتگان طواف كننده گرد عرش الهى تشبيه مى‌كند و اين مراسم را سبب گردآورى انواع سودها در اين تجارت‌خانه بزرگ الهى مى‌شمرد- روشن مى‌شود و شايد به همين دليل است كه در اين بخش از خطبه، تنها انگشت روى‌

[١] در روايتى كه هشام بن حكم از امام صادق (ع) نقل كرده است به همه اين فلسفه‌هاى چهارگانه به طور اجمال اشاره شده است (وسائل الشيعه، جلد ٨، صفحه ٩) براى توضيح بيشتر در باره فلسفه حج مى‌توانيد به جلد ١٤ تفسير نمونه مراجعه كنيد.