پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩١ - همچون كوه استوار باش!

برابر ضربات دشمن آسيب كمترى به آن مى‌رسد و شبيه اين معنى در خطبه ديگرى از «نهج البلاغه» آمده است آنجا كه مى‌فرمايد: «و عضّوا على الاضراس فانّه انبى للسّيوف عن الهامّ، دندانها را روى هم فشار دهيد كه اين كار تأثير شمشير را بر سر كمتر مى‌كند». [١] در سوّمين جمله با تعبير بسيار زيبايى مى‌فرمايد: «جمجمه خويش را به خدا عاريت ده!» (اعر اللّه جمجمتك).

اشاره به اين كه آماده ايثار، جانبازى و شهادت در راه خدا باش كه اين آمادگى مايه شجاعت و شهامت و پايمردى است! بعضى از شارحان «نهج البلاغه» از اين جمله، پيشگويى و بشارت نسبت به سرنوشت «محمّد بن حنفيّه» در ميدان جنگ «جمل» استفاده كرده‌اند داير بر اين كه تو از اين ميدان سالم برون خواهى آمد چرا كه در مفهوم عاريت، باز پس گرفتن نهفته شده است.

در چهارمين جمله مى‌فرمايد: «قدمهايت را در زمين ميخكوب كن!» (تد في الارض قدمك).

اشاره به اين كه فكر عقب‌نشينى و فرار از ميدان هرگز در سر نپروران و در برابر دشمن ثابت قدم باش! همان گونه كه قرآن مجيد به مؤمنان دستور مى‌دهد:

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا»، اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد هنگامى كه در ميدان نبرد با گروهى روبرو مى‌شويد ثابت قدم باشيد! [٢] تفاوت اين جمله با جمله اوّل ممكن است در اين بوده باشد كه جمله اوّل عدم تزلزل در فكر و روحيه را بيان مى‌كند و جمله اخير عدم تزلزل ظاهرى و جسمانى و عقب‌نشينى نكردن را در نظر دارد.

در پنجمين جمله مى‌فرمايد: «نگاهت به آخر لشكر دشمن باشد!» (ارم ببصرك‌

[١] «نهج البلاغه»، خطبه ١٢٤.

[٢] سوره انفال، آيه ٤٥.