پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٨ - ٢- سرچشمه انحرافات اجتماعى

از كشته شدن «عثمان» اعلام حمايت عجيب و فراگير از سوى مردم نسبت به آن شد، حمايتى كه حتّى در هيچ يك از نظامهاى دموكراسى به هنگام اخذ آرا، چنان حمايتى از كسى ديده نشده است و تنها نمونه آن در عصر پيامبر (ص) در بيعتهايى همچون «بيعت شجره» ديده مى‌شود، اين بيعت از شناختى كه مردم از روحيّات على (ع) و مقام علم و تقوا و زهد و مديريت او داشتند سرچشمه مى‌گرفت و زد و بندهاى سياسى مطلقا در آن وجود نداشت و چنان پرجوش بود كه حتّى توطئه‌گران سياسى كه «على» (ع) را براى وصول به مقاصد خود عنصرى نامطلوب مى‌دانستند، در عمل انجام شده واقع گشتند و پيش از اين كه تصميمى بگيرند كار از كار گذشته بود، و اگر مردم را به حال خود رها مى‌كردند جامعه‌اى آزاد، آباد و مملوّ از عدل و داد، آن چنان كه قرآن مجيد طراحى كرده است به وجود مى‌آمد.

ولى چنان كه خواهيم ديد، همان توطئه‌گران و ريزه‌خواران خوان عثمانى و غارتگران بيت‌المال و هوس بازان ميدان سياست، تدريجا به تحريك مردم پرداختند و احساسات مذهبى آنها را بازيچه مقاصد سياسى خود ساختند و در ميدان «جمل، صفّين و نهروان» شكافهاى عميقى بر پيكر اسلام وارد ساختند.

٢- سرچشمه انحرافات اجتماعى‌

امام (ع) در جمله‌هاى بالا عامل اصلى انحراف از حق را در عصر خودش (و طبعا در همه اعصار) «حبّ دنيا و دلباختگى در برابر زرق و برق آن» مى‌شمرد و ريشه جنگهاى خونين «جمل» و «صفّين» و «نهروان» را در اين موضوع مى‌داند و بر آيه شريفه قرآن تأكيد مى‌ورزد كه سراى آخرت، تنها از آن كسانى است كه اراده برترى‌جويى و فساد در زمين را ندارند.

اين چند جمله كوتاه، واقعيّت بسيار مهمّى را بازگو مى‌كند كه بازتاب آن را در سراسر تاريخ بشر مشاهده مى‌كنيم. همه جا برترى‌جويى ريشه جنگها و