پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٤ - ترجمه

«امر رسول اللّه (ص) علىّ بن ابى طالب بقتال النّاكثين و القاسطين و المارقين، پيامبر اكرم (ص) به على (ع) دستور داد كه با سه گروه «ناكثين» و «قاسطين» و «مارقين» پيكار كند». [١] همين معنى در «تلخيص المستدرك ذهبى» نيز آمده است. [٢] در كتاب «اسد الغابة» نيز دو روايت به همين مضمون در شرح حال على (ع) آمده است. [٣] در «تاريخ بغداد» اين معنى به صورت مشروح‌ترى ديده مى‌شود كه «ابو ايّوب» مى‌گويد: «رسول خدا (ص) به ما امر فرمود كه با سه گروه، در خدمت على (ع) پيكار كنيم: با «ناكثين» و «قاسطين» و «مارقين». امّا «ناكثين»:

با آنها پيكار كرديم، آنها- اهل جمل- «طلحه» و «زبير» بودند و امّا «قاسطين»:

همين است كه ما از سوى آنها باز مى‌گرديم يعنى «معاويه» و «عمرو بن عاص» (اين سخن را هنگام بازگشت از صفّين گفت) و امّا «مارقين»: آنها «اهل نهروان» هستند، به خدا سوگند نمى‌دانم آنان در كجايند ولى به هر حال با آنها بايد پيكار كنيم. [٤] اين پاسخى است دندان‌شكن به ناآگاهانى كه گاه به جنگهاى دوران خلافت على (ع) خرده مى‌گيرند، آرى آنها كه با شور و شوق در هنگام بيعت با على (ع) مانند پروانگان دور شمع، جمع شده بودند، همگى تحمّل عدالت او را نداشتند، آن هم عدالتى كه بعد از يك دوران طولانى بى‌عدالتى و غارت بيت المال و خو گرفتن گروهى با آن، انجام مى‌شد كه طبعا قبول آن براى بسيارى مشكل بود، به همين دليل تنها، گروهى وفادار و مؤمن خالص بر سر پيمان خود باقى ماندند، ولى‌

[١] مستدرك الصّحيحين، جلد ٣، صفحه ١٣٩ (چاپ دار المعرفة).

[٢] اين كتاب در ذيل مستدرك چاپ شده است (همان جلد و همان صفحه).

[٣] اسد الغالة، جلد ٤، صفحه ٣٣.

[٤] تاريخ بغداد، جلد ١٣، صفحه ١٨٧ (طبع دار الفكر).