پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٧ - آخرين بخش خطبه، بيان عظمت فريضه حج

مى‌فرمايد: «و از ميان خلق خدا شنوندگانى را برگزيده كه دعوت او را به سويش اجابت كرده و سخنش را تصديق نموده‌اند» (و اختار من خلقه سمّاعا [١] اجابوا اليه‌ [٢] دعوته و صدّقوا كلمته).

در احاديث اسلامى آمده است كه ابراهيم و اسماعيل بعد از آن كه مأموريت خدا را در بناى خانه خدا انجام دادند خداوند به ابراهيم دستور داد كه مردم را با صداى رسا به حج دعوت كند. او عرضه داشت: صداى من به جايى نمى‌رسد، خداوند فرمود: بر تو صدا زدن و بر من رساندن، ابراهيم بر فراز مقام كه در آن روز به خانه كعبه چسبيده بود قرار گرفت، مقام مرتفع شد تا آنجا كه از كوهها برتر گشت، ابراهيم انگشت در گوش خود گذاشت و با صداى بلند در حالى كه رو به شرق و غرب كرده بود گفت: «ايّها النّاس كتب عليكم الحجّ الى البيت العتيق فاجيبوا ربّكم، اى مردم حجّ خانه خدا بر شما مقرّر شده است دعوت خدا را اجابت كنيد» و تمام كسانى كه در پشت درياهاى هفتگانه و در ميان مشرق و مغرب تا انتهاى زمين بودند بلكه كسانى كه در پشت پدران و رحم مادران قرار داشتند، صداى او را شنيدند «و لبّيك اللّهمّ لبّيك» گفتند. [٣] در بعضى از روايات آمده است، آنها كه لبّيك گفتند به تعداد لبيك گفتنهايشان موفّق به انجام حجهاى متعدّد مى‌شوند و آنها كه نگفته‌اند توفيقى نصيبشان نخواهد شد. [٤] بار ديگر به فلسفه حج و آثار سازنده آن باز مى‌گردد و مى‌فرمايد: «آنها

[١] «سمّاع» بر وزن طلّاب، جمع «سامع» است (مانند طلاب كه جمع طالب است).

[٢] ضمير «اليه» ممكن است به خانه كعبه يا به خداوند بازگشت كند و در مفهوم جمله تفاوت چندانى حاصل نمى‌شود.

[٣] نور الثقلين، جلد ٣، صفحه ٤٨٨، حديث ٧٤.

[٤] شرح نهج البلاغه مرحوم خويى، جلد ٢، صفحه ٢٤٩ (به نقل از كافى) و بحار الانوار، جلد ٩٦، صفحه ١٨٧.