پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - شروح نهج البلاغه

همه بايد اعتراف كرد كه گويى اين كتاب بزرگ هنوز دست نخورده است و نياز به شروح فراوان ديگرى دارد كه گوهرهاى معانى آن را از درون صدف الفاظ بيرون كشند و در درياى بيكران نهج البلاغه به غوّاصى پرداخته، لؤلؤهاى معانى را بيرون آورند و نيازهاى اين عصر و زمان و اعصار و ازمنه آينده را از آن بيرون كشند زيرا ابعاد نهج البلاغه همچون ابعاد وجود «على» (ع) آن چنان وسيع و گسترده است كه به اين آسانى نمى‌توان بر آن دست يافت.

البته شروح و ترجمه‌هايى كه در بالا به آن اشاره شد، همه كامل و گسترده نيست و بعضى از آنها تنها بخشى از «نهج البلاغه» را مورد شرح قرار داده است و در ميان اين شروح بعضى وسيعتر و كاملتر و داراى امتيازات خاصّى است كه در ذيل به بخشى از آنها اشاره مى‌شود:

١- «أعلام نهج البلاغة» كه به گفته «علامه امينى» قديمى‌ترين شرح نهج البلاغه است و مؤلف آن «على بن الناصر» از معاصران مرحوم «سيّد رضى» است.

٢- «منهاج البراعة» نوشته «سعيد الدين هبة اللّه قطب راوندى» از علماى قرن ششم هجرى.

٣- شرح «ابن أبى الحديد معتزلى» از علماى قرن هفتم در بيست جلد كه از مشهورترين شروح نهج البلاغه است.

٤- «شرح ابن ميثم بحرانى» از علماى قرن هفتم كه آن نيز از شروح گسترده و جالب است.

٥- شرح ديگرى به نام «منهاج البراعة» نوشته مرحوم «حاج ميرزا حبيب اللّه موسوى خويى» از علماى قرن سيزده و چهارده هجرى كه به شرح خويى معروف است.