پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩ - اسناد نهج البلاغه

هم اكنون كتابهايى در دست ماست كه به عنوان مصادر و اسناد نهج البلاغه از سوى جمعى از فضلا و بزرگان معاصر نگاشته شده و اسناد اين خطبه‌ها را در كتابهايى كه قبل از «سيّد رضى» نگاشته شده به دست آورده و در مجموعه‌هاى جالبى منتشر ساخته‌اند كه يكى از بهترين كتابها در اين زمينه كتاب «مصادر نهج البلاغة و أسانيده» تأليف دانشمند محقّق «السيّد عبد الزهراء الحسينى الخطيب» مى‌باشد كه مراجعه به آن هر جستجوگرى را بر اين حقيقت واقف مى‌كند كه «سيّد رضى» در نقل اين خطبه‌ها هرگز تنها نيست.

قابل توجّه اين كه در اين كتاب آنچه در نهج البلاغه آمده است از ١١٤ (يك صد و چهارده) كتاب ديگر گردآورى شده كه بيش از بيست كتاب از آنها مربوط به دانشمندانى است كه قبل از «سيّد رضى» مى‌زيسته‌اند. علاقمندان براى آگاهى بيشتر مى‌توانند به آن مراجعه كنند چرا كه در اين مقدّمه فشرده و كوتاه مجال بحث بيش از اين نيست.

اين نكته نيز قابل ذكر است كه شخص «سيّد رضى» در لا به لاى كلمات خود در نهج البلاغه- كه احيانا در توضيح خطبه‌ها گفته- از ١٥ (پانزده) كتاب نام مى‌برد كه او در گردآورى نهج البلاغه از آنها استفاده كرده است. [١] از مجموع آنچه در بالا گفته شد به خوبى روشن شد كه جايى براى وسوسه كردن اسناد نهج البلاغه وجود ندارد.

[١] اين كتابها عبارتند از:

١- البيان و التبين، تأليف جاحظ ٢- تاريخ طبرى ٣- الجمل، تأليف واقدى ٤- المغازى، تأليف سعيد بن يحيى أموى ٥- المقامات، تأليف ابى جعفر اسكافى ٦- المقتضب، تأليف مبرّد ٧- حكاية أبى جعفر محمّد بن عليّ الباقر عليهما السلام ٨- حكاية ثعلب عن ابن الاعرابى ٩- خبر ضرار الضبايى ١٠- رواية ابى جحيفة ١١- رواية كميل بن زياد النخعي ١٢- رواية مسعدة بن صدقة لخطبة الاشباح عن الصادق جعفر بن محمّد ١٣- روايتى نوف البكالى ١٤- ما ذكره أبو عبيد القاسم بن سلام، من غريب الحديث ١٥- ما وجد بخط هشام بن الكلبى.