برخى محقّقان ، اين رأى را كه مادر امام زين العابدين عليه السلام شهربانو دختر يزدگرد باشد ، با توجّه به اختلاف شديد منابع و پاره اى ناسازگارى هاى درونى گزارش ها، به شدّت ، مورد ترديد قرار داده اند، گرچه در مقابل اين ترديد، هيچ نظريّه ديگرى را مطرح نساخته اند. {-١-}

٣٧.الكافى ـ به نقل از جابر ـ : امام باقر عليه السلام فرمود : «هنگامى كه دختر يزدگِرد را بر عُمَر ، وارد كردند ، دوشيزگان مدينه براى تماشايش آمدند و مسجد [ پيامبر صلى الله عليه و آله ] از نور ورودش روشن شد . چون عمر بر او نگريست ، [آن بانو] صورت خود را پوشاند و گفت : اُف به روزگار هرمز باد ! عمر گفت : آيا به من دشنام مى دهد؟ و قصد [تنبيه] او را كرد . امير مؤمنان ، على عليه السلام ، به او فرمود : تو چنين حقّى ندارى . او را در گزينش مردى از مسلمانان ، آزاد بگذار و او را سهم غنيمتىِ همان مردى قرار ده كه برگزيده است . آن دختر آمد تا دستش را بر سر حسين عليه السلام گذاشت . امير مؤمنان ، على عليه السلام ، به او فرمود : نام تو چيست؟ . گفت : جهان شاه .

[١] از جمله مرحوم سيّد جعفر شهيدى ، در كتاب چراغ روشن در دنياى تاريك يا زندگانى امام سجّاد عليه السلام ، به شدّت ، اين مسئله را رد مى كند . خلاصه دلايل ايشان در ردّ اين مطلب ، اينهاست : ١ . اختلاف در نام شهربانو ؛ ٢ . اختلاف در نام پدر وى ؛ ٣ . اختلاف در زمان اسارت وى ؛ ٤ . يزدگرد ، خانواده اش را دور از جنگ ، نگه مى داشت . بنا بر اين ، احتمال اسارت آنها منتفى بوده است ؛ ٥ . نام شهربانو ، از اواخر قرن سوم ، مطرح شده است ؛ ٦ . يزدگرد ، در سال سى ام هجرى در زمان خلافت عثمان ، كشته شد . لذا اسارت دخترانش در زمان عمر ، با استبعاد بيشترى همراه است و ... . در مجموع ، استدلالات ايشان ، هر چند قابل توجّه است ، ولى در حدّى نيست كه بتواند اين ماجراى مشهور را رد و ابطال كند ؛ چرا كه اوّلاً اختلاف در نام و نام پدر و زمان اسارت ، نمى تواند اصل ماجرا را ابطال كند و به هر حال ، همه نقل ها در اين كه از خاندان شاهنشاهى ايران ، بانويى اسير مى شود و به ازدواج امام حسين عليه السلام در مى آيد متّفق اند . ثانيا قرائنى هم كه ايشان براى رد مى آورند ، نوعا مستنداتى تاريخى اند كه از مطالب مسلّم نيستند و قوى تر از نقل هايى نيستند كه مضمون آنها اسارت شاهدختِ ايرانى است .