گزيده دانشنامه امام حسين عليه السلام - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٠٩
سخنى در باره تعداد بيعت كنندگان با مسلم
در اسناد تاريخى، تعداد بيعت كنندگان با مسلم ، متفاوتْ گزارش شده است : دوازده هزار، هجده هزار، بيست و چند هزار، بيست و پنج هزار، و بيش از سى هزار نفر . گفتنى است كه بيشتر گزارش ها ، تعداد هجده هزار نفر را تأييد مى كنند . اين تعداد در بيش از ده منبع كهن ، گزارش شده و كتاب هايى چون : الأخبار الطوال ، الإرشاد ، تاريخ الطبرى ، الثقات ابن حبّان و الطبقات الكبرى، اين رقم را آورده اند. به نظر مى رسد نقل هايى كه از دوازده هزار نفر ياد كرده اند ، مربوط به ابتداى بيعت باشند كه با گذشت زمان، تعداد ، افزايش يافته است . نقل هايى هم كه عددهاى ديگر را ثبت كرده اند، با توجّه به اين كه منابع آنها اندك است ، احتمالاً گزارش تقريبى و تخمينى هستند . گفتنى است كه در شمارى از منابع ، آمده است كه اهل كوفه ، ضمن نگارش نامه اى جهت دعوت امام حسين عليه السلام براى آمدن به كوفه ، اظهار داشتند كه در كوفه ، يكصد هزار جنگجو با ايشان ، همراهى خواهند داشت . شيخ مفيد ، اين مطلب را چنين آورده است : مردم كوفه به امام عليه السلام نوشتند : «اين جا برايت يكصد هزار شمشير [براى نبرد در ركابت] آماده است . معطّل نكن» . [١] بديهى است كه اين سخن ، بر اين كه پس از ورود مسلم به كوفه ، يكصد هزار نفر با وى بيعت كردند، دلالت ندارد ؛ بلكه ممكن است به جنگجويان حاضر در كوفه ، اشاره داشته باشد و يا به جهت تشويق امام عليه السلام بر آمدن به كوفه ، در بيان تعداد علاقه مندان به ايشان ، مبالغه شده باشد.
[١] الإرشاد : ج ٢ ص ٦٩ .