٤٣٤.الإرشاد ـ از امام زين العابدين عليه السلام ـ : صبح [ عاشورا ] ، چون امام حسين عليه السلام چشم گشود و لشكر [ دشمن ] را ديد ، دستانش را بالا برد و گفت : «خداوندا! تو تكيه گاه من در هر سختى ، و اميد من در هر گرفتارى هستى. در هر رويدادى كه براى من اتّفاق مى افتد، تو تكيه گاه و ساز و برگِ منى . بسى پريشانى[ ها ]كه دل ، در آن[ ها ]سست مى شود و چاره ، اندك مى گردد و دوست ، انسان را وا مى گذارد و دشمن ، شماتت مى كند كه من ، از سرِ رغبت به تو ، و نه ديگران ، شكايتش را نزد تو آورده ام و تو در آن ، برايم گشايش قرار داده اى و آن را برطرف ساخته اى ! تو ، ولىّ هر نعمت و صاحبِ هر نيكى و نهايتِ هر مقصودى هستى» . [٢]

٢ / ٣

سخن گفتن زُهَير بن قَين با لشكر كوفه

٤٣٥.تاريخ اليعقوبى : زُهَير بن قَين ، سوار بر اسبش ، بيرون آمد و ندا داد: اى كوفيان! شما را از

[١] اين جمله ، مشهور است كه : «كُلُّ يَومٍ عاشوراءُ وكُلُّ أَرضٍ كَربَلاءُ» . گاهى بر آن افزوده شده : «وَكُلُّ شَهرٍ مُحَرَّمٌ» . گاهى نيز ديده مى شود كه آن را به اهل بيت عليهم السلام نسبت مى دهند ، در حالى كه چنين مطالبى در منابع حديثى ديده نمى شود ؛ امّا مضمون آن ، ضمن اشعار محمّد بن سعيد بوصيرى (ق ٧ ق) در رثاى امام حسين عليه السلام و يارانش آمده است . متن شعر او ، اين است : {٠ كلُّ يومٍ وكلُّ أرضٍ لِكَربى فيهِمُ كربلاءُ وعاشورا ٠} هر روزى و هر سرزمينى ، به خاطر اندوه من بر [مصيبت] آنان ، كربلا و عاشوراست . احتمالاً همين شعر ، ريشه اصلى آن جمله مشهور باشد . [٢] لَمّا صَبَّحَتِ الخَيلُ الحُسَينَ عليه السلام ، رَفَعَ يَدَيهِ وقالَ : اللّهُمَّ أنتَ ثِقَتي في كُلِّ كَربٍ ، ورَجائي في كُلِّ شِدَّةٍ ، وأنتَ لي في كُلِّ أمرٍ نَزَلَ بي ثِقَةٌ وعُدَّةٌ ، كَم مِن هَمٍّ يَضعُفُ فيهِ الفُؤادُ ، وتَقِلُّ فيهِ الحيلَةُ ، ويَخذُلُ فيهِ الصَّديقُ ، ويَشمَتُ فيهِ العَدُوُّ ، أنزَلتُهُ بِكَ وشَكَوتُهُ إلَيكَ رَغبَةً مِنّي إلَيكَ عَمَّن سِواكَ ، فَفَرَّجتَهُ وكَشَفتَهُ ، وأنتَ وَلِيُّ كُلِّ نِعمَةٍ ، وصاحِبُ كُلِّ حَسَنَةٍ ، ومُنتَهى كُلِّ رَغبَةٍ (الإرشاد : ج ٢ ص ٩٦ ، بحار الأنوار : ج ٤٥ ص ٤) .