ملّا محمّدباقر فشاركى (م ١٣١٤ق) ، از فقيهان قرن سيزدهم و چهاردهم اصفهان است . رشته اصلى او فقه بوده ؛ امّا منبر وعظ و خطابه نيز داشته است . او بدون آن كه قصد بيان تاريخ عاشورا را داشته باشد ، در پايان سخنرانى هايش چند جمله اى ذكر مصيبت مى كرد . وى سپس بخشى از اين سخنرانى ها را كه در شرح دعاهاى هر روز ماه مبارك رمضان بود ، به نگارش در آورد و سپس دو عشريه را ـ كه نوشته هاى ويژه مصائب امام حسين عليه السلام و در قالب مجالس دهگانه بود ـ به آن افزود . فشاركى در مقام تاريخ نويسى نبوده و قصدش ذكر مصيبت و گرياندن مردم بوده است . از اين رو، در بسيارى از موارد ، سندى براى گفته هاى خود ارائه نداده و حتّى گاه با وجود تصريح به نبودن برخى مطالب در كتب معتبر و مشهور ، [٢] تنها به گمان و احتمال ، آن را نقل كرده است . عنوان الكلام ، هيچ گاه مرجع و مستند كتاب هاى پژوهشى و تاريخى واقع نشده ؛ امّا به دليل ذكر برخى مواعظ حديثى و داستانى ، گاه مورد استناد اهل منبر قرار مى گيرد . تأخّر زمانى مؤلّف ، نقص ارجاع علمى به كتب و منابع ، و گزارش هاى منفرد و بدون شاهد [٣] را مى توان دليل عدم استفاده اهل تحقيق از اين كتاب دانست . [٤]

[١] فلسفه تاريخ : ص ١٤ . [٢] ر.ك : عنوان الكلام : ص ٢٩٤ . [٣] براى آگاهى از متفرّدات بدون پشتوانه تاريخى كتاب ، ر.ك : عنوان الكلام: ص ٨١ و ٢٦٨ (مرثيه مادر على اصغر براى طفل شيرخوارش) ، ص ٢٦٥ و ٣٢٦ (بيرون كشيدن پيكر على اصغر از قبر و جدا كردن سر او از بدن) و مطالب ديگر در: ص ١٩٤ ، ٢٨٠ ، ٢٨٢ ، ٣٢٠ و ... . [٤] ر . ك : الذريعة : ج ١٥ ص ٢٦٨ ش ١٧٤٠ و ص ٣٥٣ ش ٢٢٦٧ ، معجم المؤلّفين : ج ٩ ص ٩١ ، أعيان الشيعة : ج ٩ ص ٣٣٢ .