طوسى رحمه اللهاو را در زمره ياران امام عليه السلام آورده است . او در تمام مسير ، همراه امام عليه السلام بوده و از راويان مشهور واقعه كربلاست . [١] پس از واقعه كربلا دستگير و بازجويى شد و وقتى گفت «من برده ام»، او را رها كردند . نام او در زيارت رجبيه آمده است . ٥ . ضحّاك بن عبد اللّه مشرقى . وى كه از گزارشگران حادثه كربلاست همراهىِ خود با امام عليه السلام را مشروط به مفيد بودن ، كرده بود و پس از آن كه مشخّص شد كه سرنوشت، چيزى جز شهادت نيست ، اين موضوع را با امام عليه السلام در ميان گذاشت . امام عليه السلام هم موافقت فرمود كه اگر مى تواند ، خود را از حلقه محاصره دشمن ، خارج كند . بدين سان ، وى فرار را بر همراهى با امام عليه السلام و شهادت برگزيد . ٦ . مسلم بن رباح . غلام على بن ابى طالب عليه السلام و منشى ايشان بود بر پايه برخى از گزارش ها ، وى در روز عاشورا ، در كنار امام عليه السلام بوده ؛ ولى احتمالاً به دليل برده بودن ، در امان مانده است . ٧ . غلام عبد الرحمان بن عبد ربّه انصارى . او ، روايتگر ماجراى تنوير [٢] امام عليه السلام و برخى يارانش ، و نيز شوخى كردن ياران امام عليه السلام با يكديگر در صبح عاشوراست وى در واپسين ساعات واقعه عاشورا از صحنه نبرد دور شد .

[١] ر . ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : ج ٣ ص ٤٤١ ح ٩٨٤ و ج ٤ ص ٩ ح ١٠٠٠ و ج ٥ ص ٧ (بخش هفتم / فصل ششم / عنداللّه بن مطيع) و ص ٤٠٣ (بخش هشتم / فصل يكم / ديدار امام عليه السلام و ابن سعد ميان دو لشكر) و ج ٦ ص ٢٩ ح ١٥٨٣ و ص ١٠٣ ح ١٦٢٤ و ... . [٢] تنوير : نوره كشيدن .