اصلاح و تعديل كند. او براى تثبيت و تحكيم عقايد آنان از استدلال عقلى نيز بهره جست، به جمود اهل حديث بر ظواهر آيات و روايات بسنده نكرد و ناشر علم كلام جديدى در ميان اهل سنت گرديد و اين خود موجب ناراحتى بعضى از علماى اهل حديث گشت كه به شدت از به‌كارگيرى دلايل عقلى پرهيز مى‌كردند. هر چند اهل حديث در ابتدا استقبال شايانى از مكتب كلامى اشعرى نكردند، امّا بعد از وفاتش روش كلامى وى مورد پسند بسيارى‌از حنبلى‌ها واقع شد و انديشه‌هايش بر افكار و انديشه احمد بن حنبل مقدم گرديد و بدين سان با افول پيشوايى احمد در زمينه عقايد و معارف الهى، ابوالحسن اشعرى به‌عنوان امام اهل سنت در مسائل كلامى برگزيده شد. «١» ويژگى‌هاى مكتب كلامى اشاعره‌ مكتب كلامى اشعرى در پرتو اصلاحات و تغييراتى كه در عقايد اهل حديث بوجود آورد، ويژگيهايى پيدا كرد كه بدانها اشاره مى‌شود: ١- توجه به دلايل عقلى: همان‌گونه كه در فصل پيش يادآورى شد بيشترين تكيه‌گاه معتزله در مسائل كلامى، بهره‌گيرى از دلايل عقلى بود حتى گاهى به‌خاطر پيش داوريهاى خاص خود، نصوص شرعى (از كتاب و سنت) را تأويل مى‌كردند. در برابر آنان اهل حديث بودند كه هيچ گونه نقشى براى عقل در مسائل اعتقادى قائل نبودند و براى اثبات هر مسأله اعتقادى دنبال دليل شرعى بودند، امّا اشعرى در عين اعتماد بر كتاب و سنت به عقل نيز توجه نمود و حتّى رساله‌اى به‌نام «استحسان الخوض فى‌الكلام» نوشت و در آن گفت كه يكى از منابع در زمينه مسائل اعتقادى، عقل است. ٢- مكتبى ميانه بين معتزله و اهل حديث: با تصرفى كه اشعرى در مسائل كلامى اهل حديث انجام داد توانست مكتب معتدلى را پايه‌ريزى كند. به‌عنوان نمونه، اهل حديث مى‌گفتند چنانچه در كتاب «٢» و سنت آمد، خداوند واقعاً داراى دست، چشم و صورت است و بر عرش خويش مستقر مى‌باشد. اشعرى آن را