اديان الهى و فرق اسلامى - ابراهیم زاده، عبدالله؛ علی نوری، علیرضا - الصفحة ١١٥
«گاهان پنجگانه» يا پنج سرود زرتشت، شهرت دارد. همه پژوهشگران و اوستاشناسان، فقط اين گاتاها «سرودهاى پنج گانه» را منسوب به زرتشت مىدانند و آن را تنها منبع قابل اعتماد براى شناسايى پيام زرتشت، معرفى مىكنند و بقيّه قسمتهاى اوستا را تهيّه و تدوين شده در ادوار بعد مىدانند. هر چند قسمتهاى ديگر گاتها، به گمان بعضى پژوهندگان، منسوب به نخستين پيروانى است كه متأثر از سخنان و پيامهاى پيامبر آيين خويش «زرتشت» مىباشد. «١»
بخشى از مندرجات گاتها چنين است: اهورا مزدا، يگانه آفريدگار است. از اوست آنچه نيك و نغز است. ديوها (گروه پروردگاران آرياييان كهن) سزاوار ستايش نيستند. از آنان جز گمراهى و سيه روزى نيايد. راستى، منشى نيك، توانايى، انديشه سازگار و رسايى و جاودانى كه به امشاپسندان نامزد شدهاند از نيروهاى اهورا مزدا هستند. مردم بايد بكوشند از اين نيروها برخوردار شوند. انديشه، گفتار و كردار نيك، مايه رستگارى است؛ چنان كه انديشه، گفتار و كردار بد، مايه تباهى است. سهمگينترين دشمن مردم، «دروغ» است؛ بايد از آن دورى جست و به «راستى» روى كرد. بايد به آبادانى زمين و كشت و زرع پرداخت و از چارپايان سودمند، نگهدارى كرد. «٢»
تقسيم بندى اوستا
اوستا از پنج بخش زير، تشكيل شده است:
١- «يَسنه» يا «يَسنا» به معناى نيايش و ستايش، نام مهمترين بخش اوستا و مشتمل بر هفتاد و دو فصل است كه هر يك از آنها را «ها» يا «هات» يا «هائتى» گويند. گاهان پنج گانه، تنها قسمت منسوب به زرتشت در همين بخش اوستا، قرار دارد. برخى اوستا شناسان «يسنا» را از حيث محتوا به ٣ بخش تقسيم كردهاند: بخش اوّل، از هات ١ تا ٢٧ كه مناجات اهورا مزدا وديگر ايزدان است. بخش دوم، ازهات ٢٨ تا ٥٣ يا ٥٥ از گاتاها،