يكى بود و اين كه ويشتاسب، پدر داريوش هم فرمانرواى شرق ايران و خراسان بوده است. ولى اين نظريه را بيشتر اوستاشناسان، مردود دانسته و زمان پيدايش زردشت را بسيار پيش‌تر از آن مى‌دانند. نظريه مهمّ ديگرى- كه به نظر مى‌رسد صحيح هم باشد- مبتنى بر شواهد و مدارك زبان‌شناسى و تاريخى وجود دارد. بنابر اين نظريّه و از ديد زبان‌شناسى، بخش‌هاى كهن اوستا يعنى گات‌ها اگر از زبان و متون وداها، قديمى‌تر نباشد جديدتر هم نخواهد بود. امروزه براى پژوهشگران و اوستاشناسان، كم و بيش روشن است كه وداها متعلق به ١٥٠٠ تا ١٧٠٠ پيش از ميلاد مسيح است؛ ناگزير اوستا هم بايد مربوط به همين دوره باشد. ديگر اين كه اگر گاتاها كه گفته‌اند از خود زرتشت است با زبان كتيبه‌هاى هخامنشى مقايسه شود، روشن مى‌شود كه متون اوستا بسيار كهن‌تر از زبان رايج عهد هخامنشيان مى‌باشد. از اين رو، با توجه و تحليل برخى پژوهشگران معاصر و قبول بودن گاتاها و وداها، تاريخ زرتشت را مى‌توان بين سال‌هاى ١٥٠٠ تا ١٧٠٠ پيش از ميلاد مسيح مى‌دانست. زادگاه زرتشت: درباره محلّ تولد زرتشت نيز اختلاف است خود زرتشتيان، زادگاه وى را منطقه غرب ايران يعنى «آذربايجان» و برخى از محققّان هم «رى» و گروهى ديگر منطقه شرق ايران و «خراسان» ميدانند. «١» با اين حال همه اوستاشناسان در اين امر، اتفاق دارند كه منطقه نفوذ و رواج آيين زرتشت، شرق ايران است. «٢» زندگى زرتشت: درباره تولد زرتشت چه در رَحِم مادر و چه در گهواره و پس از آن، داستان‌هاى معجزه‌آميزى نقل شده است. مثلًا مى‌گويند هنگام تولّد به جاى اين كه همچون ساير