به موازات گروه نخست كه به اطراف فلسطين، پراكنده شده بودند، گروهى ديگر از احبار و ربّانيّون يهود به بابل، هجرت كردند. اين گروه نيز مطالعات خود را در زمينه ترجمه و تفسير تورات در مجموعه ديگرى گرد آوردند و آن را به زبان «آرامى» كه زبان رايج آن روزگار بابل بود نوشتند، و نامش را «گمارا» «١» گذاردند. گمارا كه به زبان آرامى به معناى «تكمله» است در واقع، متمّم ميشناه بود. سپس دو مجموعه ميشناه و گمارا، را با هم تلفيق كردند و آن را به زبان عربى «تلمود» يعنى «تعليم» نام نهادند. تلمود در واقع، دائرة المعارفى است كه مجموعه كاملى از اصول، فروع، احكام، سنن، تاريخ و ادبيّات قوم يهود را شامل مى‌شود. اديان الهى و فرق اسلامى ٦٢ احكام دين يهود ..... ص : ٦٢ مجموع مسائل تلمود، نزديك به چهار هزار مسأله از مسائل دينى در تفسير متون عهد عتيق و كتب موجود در آن است. «٢» اسلام در عين حال كه اصل كيش و آيين يهود و نيز كتاب دينى آن «تورات» را از طرف خدا و بر حق مى‌داند، و همچنين بنيان‌گذار شريعت يهود «موسى (ع)» را از پيامبران بزرگ» اولوالعزم» مى‌شناسد، ولى معتقد است كه كتاب عهد عتيق به شكلى كه اكنون ديده مى‌شود تحريف شده، و از متون اصلى و وحيانى آن (اگر نگوييم در بيشتر مسائل) بسيار فاصله گرفته، و حتى در برخى مسائل به ضدّ آن تبديل شده است. توضيح آن كه از آيات قرآن كريم بر مى‌آيد گر چه مطالب صحيح و حقايق زيادى در تورات فعلى وجود دارد كه به جرأت مى‌توان گفت كه از مفاد وحيانى و يا مواعظ و اندرزهاى حكيمانه پيامبران بنى اسرائيل مى‌توانند باشند، «٣» ولى در برابر اين بخش از سخنان حق و درست، سخنان ناصواب و خلاف واقع موجود در آن، كه نه با عقل و منطق سازگار است و نه با علم و دانش، آن قدر فراوان است كه براى هر خواننده‌اى كه از كمترين آگاهى و شناخت نسبت به مسائل اخلاقى، بديهيّات عقلى و داده‌هاى علمى روز