اديان الهى و فرق اسلامى - ابراهیم زاده، عبدالله؛ علی نوری، علیرضا - الصفحة ٢١٥
زيادى است. علاوه بر آن در آيات ديگر نيز كم و زيادى در غير امور قابل شمارش عددى استعمال شده است. چنانكه فرموده:
«وَ يَخِرُّونَ لِلْاذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزيدُهُمْ خُشُوعاً» «١»
و آنان با تمام صورت بر خاك مىافتند درحالىكه مىگريند و خشوعشان افزون مىگردد.
٥- امر به معروف و نهى از منكر
اين اصل برخلاف اصول چهارگانه قبلى كه با بينش و اعتقاد انسان سر و كار دارند؛ با عمل و رفتار انسان ارتباط دارد.
معتزله به جهت اعتقاد به واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر، با ملحدان و زنادقه به مناظره مىپرداختند. حتى واصل بن عطا مبلغانى را به شهرهاى دور دست اعزام مىكرد.
جز اينكه در كيفيت وجوب آن اختلاف دارند؛ بعضى مانند ابو على جبّائى وجوب امر به معروف و نهى از منكر را عقلى مىداند «٢» و حكم شرع را تأكيد حكم عقل مىداند.
طبق اين ديدگاه، امر به معروف و نهى از منكر حتى اگر دستورى از شرع درباره آن نمىرسيد، واجب بود. «٣»
نگاهى گذرا به ديگر عقايد معتزله
معتزله غير از اصول پنجگانه ياد شده كه اساس مكتب اعتزال را تشكيل مىدهد، عقايد ديگرى «٤» دارند كه به بعضى اشاره مىشود:
معتزله همانند همه اهل حديث معتقدند كه ممكن است زمين از امام زندهاى كه از سوى خداوند نصب شده باشد خالى بماند.
آنان در مورد امام موجود، عصمت و نصب از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله را شرط نمىدانند و امامى را كه مردم انتخاب كنند مشروع مىدانند و منكر اين هستند كه پيامبر كسى را