گسترش آن، اطلاعات دقيق و مستندى در دست نيست، به طورى كه بسيارى از پژوهشگران، در وجود تاريخى پيامبر ايران باستان؛ زرتشت، ترديد كرده و حتى آن را مورد انكار قرار داده‌اند. با اين وصف، در چنددهه اخير، بسيارى ديگر از محققّان و اوِستا شناسان شرقى و غربى در مطالعات و تحقيقات خود درباره آيين زرتشت و زندگى پيامبر آن، به نتايج خوبى دست يافته و بسيارى از ابهامات پيرامون اين آيين و شخصيت پيامبرش را زدوده‌اند. ما نيز با استفاده از تحقيقات اين پژوهشگران و اوستاشناسان به معرفى پيامبر آيين زرتشت و پيشينه اين آيين و ديگر موضوعات مربوط به آن مى‌پردازيم. نام: پيامبر آيين مزديسنى را به نام‌هاى: زردشت، زرتشت، زردهُشت، زرادُشت، زارتشت، زارهُشت و مانند آن خوانده‌اند، گرچه اوّل و دوم مشهورتر است. همه اين واژه‌ها از واژه «زَرَتُوشْتَر» (zarathushtra) موجود در كتاب آسمانى زرتشتيان يعنى «گات‌ها» برخاسته است كه طبق صحيح‌ترين و معروف‌ترين نظريّه، معادل «زَرْداشتر» به معناى دارنده شتر زرد است. گاهى القاب «اشو» به معناى پاك و مقدّس و «شت» به معناى حضرت نيز در آغاز نام وى آورده مى‌شود. پس «شَتْ اشو زردشت»، يعنى حضرت زرتشت مقدّس، و بسيارى هم او را «وخشورايرانى»، يعنى پيامبر ايرانى، معرّفى مى‌كنند. «١» زمان تولد: درباره زمان تولّد زرتشت نيز اختلاف است، و به دليل نبودن اطلّاعات دقيق و قابل اعتماد، نظريّه‌هاى متفاوتى ارائه شده است. از جمله «نظريّه سنّتى زرتشتى» است، كه بنابر اين نظريّه، مطابق آنچه در اوستاى كنونى آمده، زمان تولّد زرتشت بين سال‌هاى ٦٦٠ تا ٥٨٣ پيش از ميلاد بوده است. مهم‌ترين مستند و مدرك طرفداران اين نظريّه آن است كه پادشاه پذيرنده و پشتيبان آيين زرتشت به نام «گشتاسب» يا «كوى ويشتاسب» يا «ويشتاسب» با نام پدر داريوش هخامنشى‌