تأثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ گسترش اسلام در یمن - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٩٩ - تحول مفهوم انصار
دورهاى از زمان، ِیثرب تنها مكان امن، و انصار تنها حامِیان قابل اعتماد بودند و در همِین شراِیط و فضا دو مفهوم «هجرت» و «نصرت» معنا ِیافته و امتِیاز محسوب مىشد؛ اما با تغِیِیر شراِیط و تسلط پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله بر شبه جزِیره در سالهاى پاِیانى و نامهنگارِیهاى او با حاكمان دوردست، مفهوم هجرت دِیگر بر مسافران به ِیثرب اطلاق نمىشد، چنان كه مفهوم نصرت نِیز به ِیثربِیان محدود نمىشد، هر چند بر دِیگران نِیز اطلاق نشد بر اِین اساس در نخستِین دوره واژه انصار در معناى ِیاران و حامِیان بومى پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله در برابر كافران شبه جزِیره به كار رفت و به قبِیله و آِیِین خاصى محدود نمىشد و هر چند اشاره نشده؛ اما ِیهودِیانِی نِیز كه از پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله حماِیت كردند و از جان خود گذشتندبدون تردِید جزو انصار خواهند بود.
با تأسِیس دِیوان[١] از سوى خلِیفه دوم و اخراج ِیهودِیان ساكن
→ نقش اِیرانِیان در ورود اسلام و گسترش آن در ِیمن
در حدود سال ٥٧٥م خسرو انوشِیروان در پِی درخواست سِیف بن ذِی ِیزن از أمراِی ِیمن، با فرستادن لشکرِی به فرماندهِی وهرز، حبشِیان را از ِیمن بِیرون راند. پس از آن، ظهور اسلام و فتوحات اسلامِی، ِیمن در دست اِیرانِیان باقِی ماند و با اسلام آوردن فرمانرواِی اِیرانِی ِیمن، حکومت اِیران بر اِین سرزمِین باقِی و برقرار بود.
[١] در لغتنامه دهخدا ذيل کلمه «دِیوان» چنِین آمده است: «دِیوان محل گردآورِی دفاتر (مجمع الصحف) فارسِی معرب است و کسائِی آن را به فتح دال و مولد دانسته است و سبب اِینکه «واو» در دِیوان مانند «سِید» اعلال نشده است [چون واو بعد از ِیاء ساکن←