تأثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ گسترش اسلام در یمن - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١٦١ - جابر در عصر خلفاء
آن حضرت در آنجا، حرکت در شب دهم به سوِی مشعر الحرام و وقوف در آنجا تا طلوع آفتاب، حرکت به سوِی منا و اعمال روز عِید قربان و راز و نِیاز و نِیاِیش دِیگر حج، گزارشِی را به ترتِیب ارائه کرد.
اِین گزارش جابر از حجة الوداع، نشان از جنب? علمِی وِی دارد که چگونه با دقت لازم به جزئِیات سفر پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله توجه داشته و آنها را ثبت و ضبط کرده و به روشنِی براِی مردم و اندِیشمندان بازگو نموده است.
جابر در عصر خلفاء
از مشاركت جابر در روِیدادهاِی عصر سه خلِیف? نخست (ابوبکر و عمر و عثمان) اطلاع اندكِی موجود است. وِی در عصر خلِیف? اول به همراه خالد بن ولِید در فتوحات شام شركت داشت؛[١] همچنِین در خلافت عمر در نبرد قادسِیه (سال ١٥ هجرِی) حضور داشت[٢] و از سوِی عمر، عرِیف (بزرگ و سرشناس) قبِیله خود بود.[٣] به موجب گزارش خبرِی، جابر در ماجراِی قِیام بر ضدّ عثمان، مِیان معترضان مصرِی و عثمان، مِیانجِیگرِی كرد، هرچند مفِید واقع نشد.[٤]
[١] سِیر اعلام النبلاء (ذهبِی م. ٧٤٨ق)، ج٣، ص١٩٢؛ تارِیخ الاسلام و وفِیات المشاهِیر (ذهبِی م.٧٤٨ق)، ج٥، ص٣٧٧ و٣٧٨.
[٢] الكامل فِی التارِیخ (ابن اثِیر علِی بن محمد الجزرِی م. ٦٣٠ق)، ج٢، ص٥١٧.
[٣] سِیر اعلام النبلاء (ذهبِی م. ٧٤٨ق)، ج٣؛ تارِیخ الاسلام و وفِیات المشاهِیر (ذهبِی م. ٧٤٨ق)، ج٥، ص٣٧٧ و٣٧٨.
[٤] تارِیخ المدِینه المنورة (ابن شبّة النمِیرِی م. ٢٦٢ق)، ج٣، ص١١٣٥.