تأثیر تمدن ایرانیان بر نفوذ گسترش اسلام در یمن - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٦١ - ِیهودِیت
ِیمن وجود دارد.[١] نخستِین و جامعترِین سند درباره ِیهودِیان ِیثرب، عهدنامهاِی است که پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله در آغاز ورود خود به مدِینه مِیان تِیرههاِی گوناگون بسته است.[٢] در اِین عهدنامه، صرِیحاً به ِیهودِیان تِیرههاِی مختلف خزرج چون بنِی عوف، بنِی نجار، بنِی ساعده، بنِیحارث و بنِی جُشَم اشاره شده و درباره اوس به عنوان کلِّی «ِیهود اوس» تصرِیح شده است که بِیانگر رواج گسترده آِیِین ِیهود در ِیثرب است.
درباره علت گراِیش آنها به ِیهودِیت، مِیتوان از معاشرت طولانِی آنها با ِیهودِیان به عنوان عمدهترِین عامل اشاره کرد، هرچند مورخان و مفسران مسلمان سعِی کردهاند در اِین زمِینه، عللِی برشمارند؛ به عنوان نمونه برخِی رواِیات تفسِیرِی ِیکِی از عوامل تشدِید گراِیش اوس به ِیهودِیت را استفاده اوسِیان از داِیههاِی ِیهودِی براِی تربِیت نوزادان و کودکانشان ذکر کردهاند.[٣]
بِیشک گراِیش به ِیهودِیت در مِیان اوس شتاب بِیشترِی داشته، به گونهاِی که بنا به رواِیت مجاهد، جوانان اوسِی به ِیهودِیت متماِیل بودند.[٤] اِین امر را باِید مرهون روابط نزدِیک جغرافِیاِیِی مِیان اوس با ِیهود ِیثرب و نِیز روابط و پِیمانهاِی سِیاسِی عهد جاهلِی دانست.
[١] جمهرة النسب، ج٢، ص٢٦٢؛ نسب معد و الِیمن الکبِیر، ج٢، ص٢.
[٢] السِیرة النبوِیه، ج٢، ص٥٠١؛ مسند ابِی لِیلِی، ج٤، ص٢٦٧؛ مسند احمد، ج١، ص٢٧١.
[٣] جامع البِیان، مج٣، ج٣، ص٢٣ و٢٤؛ اسباب النزول، ص٧٤ و٧٥.
[٤] جامع البِیان، مج٣، ج٣، ص٢٣؛ مجمع البِیان، ج٢، ص٦٣٠.