انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٣٨ - توصیف عقل و جایگاه آن
معصومِین علِیهم السلام نِیز به اعتبار حجِیّت عقل و شئون عقلانِیّت و به تبکِیت و سبکسرِی و نامعقول بودنِ سخن استدلال شده است.
تذکر اِین نکته لازم است که ما در نقل و ترجمه آن، مجموع فرازها و موارد استناد را بهخاطر طولانِی بودن نِیاوردهاِیم، بلکه برخِی از موارد آن که از جهت صراحت و استناد، عقلاً مقبولِیت دارد، به نقل آنها پرداختِیم تا براِی خواننده، ملالتآور و خستهکننده نباشد.[١]
«أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِِیُّ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ: قَالَ لِِی أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ علِیهالسلام:
هشام بن حكم مىگويد: موسى بن جعفر علِیهماالسلام به من فرمود:
ِیا هِشَامُ، إِنَّ اللَّهَ - تَبَارَكَ وَ تَعَالَى - بَشَّرَ أَهْلَ الْعَقْلِ وَ الْفَهْمِ فِِی كِتَابِهِ، فَقَالَ: (فَـبَشِّرْ عِبادِ ٭ الَّذِِینَ ِیَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَِیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِِیـنَ هَداهُمُ اللهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ).[٢]
اى هشام، به درستى خداى تبارک و تعالى اهل عقل و فهم را در كتاب خود خطاب به پِیغمبر بشارت داده و فرموده: «به بندگانم كه
١. لازم بذکر است محمد بن احمد، معروف به ابن رشد، براِی اثبات عدم تنافِی منطق با دِین، کتابِی بنام فلسفه نوشت و در آن به آِیات شرِیفه قرآن مقدس استناد و مردم را به تعقل و اعتبار امر مِیکند و بدِینگونه براِی حجِیّت مسائل عقلِی استدلال مِینماِید. اگر ابن رشد مالکِی با مکتب اهل بِیت: ارتباط فکرِی داشت و آثار اهل بِیت: را دِیده بود، متوجه مِیشد که آن ذوات قدسِی تا چه حد در مسائل عقل اظهار نظر نمودند.
٢. سوره زمر، آِیات ١٧ و ١٨.