→ سخنانش شاهد مِی‌آورد. نکته قابل توجه اِین است که امام رضا علِیه‌السلام به زبان سرِیانِی اِین مناظره را انجام داد و همِین‌طور با صاحبان ادِیان و مذاهب دِیگر با زبان مورد قبول آنها مناظره کرده است. اِین شِیو? معقول امام رضا علِیه‌السلام نشان مِی‌دهد که فرا گرفتن زبان‌هاِی خارجِی به معناِی أعمّش هرگز مذموم نِیست. بنابراِین اِینکه برخِی درباره آموزش زبان‌هاِی خارجِی حساسِیت به خرج مِی‌دهند چندان معقول به نظر نمِی‌رسد، با توجه به اِینکه قول و فعل و سِیره معصوم حجّت است، به‌خوبِی روشن مِی‌شود که فراگِیرِی زبان‌هاِی خارجِی مذموم نِیست و بلکه مستحسن هم است. بدِین وسِیله با عناِیت به اِینکه انسان ِیک موجود مدنِیٌ بالطبع است تا با همه جهانِیان ارتباط فکرِی و فرهنگِی و اقتصادِی برقرار نماِید. به‌قدرِی محِیط حوزه علمِیه بسته و محصور بود که اِین جانب در سال ١٣٤١ وارد حوزه علمِیه شدم به فکر افتادم زبان انگلِیسِی را ِیاد بگِیرم و در اِین مسِیر، مطابق اقتضاِی آموزش آن زمان کتاب داِیرکت جلد اول و دوم را تهِیه و نزد ِیک فرهنگِی آموزش و پرورش آن زمان بطور پنهانِی مِی‌خواندم به‌گونه‌اِی که هم‌ده و هم‌حجره و هم‌مباحث من اطلاع نداشت، چه آنکه اگر شاِیع مِی‌شد دردسرزا بود. بدِین جهت اِین دو جلد کتاب که هم‌اکنون در نزد من هست را تا آخر خوانده‌ام و اِین نشان‌دهنده اِین است که ما در چه محِیطِی که همراه با خفقان بود زندگِی مِی‌کردِیم! حال با توجه به اِین سِیره معقول و منطقِی حضرت رضاعلِیه‌السلام نشان مِی‌دهد که ما چقدر از مکتب و ارزش‌هاِی مکتبِی خودمان به‌دورِیم!

اِی غنچه خوابِیده چون نرگس نگران خِیز کاشـانه مـا رفـت بـتاراج غمان خِیز

از ناله مرغ چمن از بانگ اذان خِیز از گـرمِی هـنگامه آتش نفسان خِیز

از خواب گران خِیز، از خواب گران خِیز، از خواب گران خِیز

١. جالوت کلمه‌اِی عبرِی است به معناِی کسانِی که جلاِی وطن کرده و به عبارت دِیگر بِی‌وطن هستند و براِی ِیهود که از وطن خود هجرت کرده و وارد بِیت المقدس شده‌اند بکار مِی‌رود و مقصود از «رأس الجالوت» رئِیس ِیهودِیان، رئِیس بِی‌وطنان، رئِیس از وطن رانده‌شدگان و رئِیس احبار (علماِی) ِیهود مِی‌باشد و در زبان پهلَوِی (فارسِی) ←