انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١١٣ - ترجمه مناظره امام رضا
«واحد» ِیا «ضمِیر» وصف نمىشود؟ و چنان نِیست كه از براِیش غِیر از كرد و كار گفته نشود و او چنان نِیست كه دربارهاش جهات و أجزاء، توهّم و خِیال شود و ِیا درباره او جهات و اجزاِی مختلف مثل جهات و اجزاِی مخلوقِین قابل تصوّر گردد، اِین را خوب بفهم و دانستههاى صحِیح خود را بر آن اساس قرار بده.
عمران سؤال كرد: آِیا مرا درباره كِیفِیت حدود خلقتش و معانى و انواع آن آگاه مِیكنى؟
حضرت فرمودند: سؤالت را كردى، اكنون خوب دقّت كن تا بفهمى! حدود خلق خداوند شش نوع است، لمس كردنى، وزن كردنى، دِیدنى، چِیزى كه وزن ندارد كه همان روح است و نوعى دِیگر كه دِیدنى است ولى وزن ندارد و قابل لمس و حسّ نِیست و رنگ ندارد و قابل چشِیدن نِیست و اندازه و عَرَض و صورت و طول و عرض نِیز ندارد و از جمله آنها عمل و حركاتى است كه اشِیاء را مىسازد و از حالى به حال دِیگر تغِیِیرش مىدهد و زِیاد و كم مِیكند، امّا اعمال و حركات مِیروند و زمانى بِیشتر از آنچه براى آنها نِیاز بوده ندارند، پس هر گاه فراغ و خلاصى از آن فعل حاصل شود، آن نابود شده و برود و اثرش باقى بماند و جارى مجراى سخن است كه مِیرود و تنها اثرش باقى مىماند.
عمران گفت: بفرماِیِید اگر خالق «واحد» باشد، چِیزى غِیر از او نباشد و نِیز چِیزى به همراهش نباشد، آِیا آفرِینش خلق، خود