→ مختصر الزوزنِی المسمِی بالمنتخبات الملتقطات من کتاب اخبار العلماء باخبار الحکماء، چاپ لِیپرت، لاِیپزِیگ ١٩٠٣؛ ابن ابِی اُصَِیبعة، کتاب عِیون الانباء فِی طبقات الاطباء، ج١، ص١٧٤، چاپ امرؤ القِیس بن طحان، قاهره١٢٩٩/١٨٨٢؛ رساله جودِیه، مقدمه، ص١١).

١. گُندِی‌شاپور، معرب آن جُندِیسابور است. جغرافِی‌دانان اسلامِی، اِین شهر را به خصب نعمت و نخل و زرع و رودخانه‌هاِی بسِیار ستوده‌اند. گُندِی‌شاپور معرب «گندشاه بوهر» است و اصل آن «وه اندوشاهپوهر» Veh-andiv i Shahpuhr؛ ِیعنِی «به از انطاکِیه، شاهپور» و به عبارت دِیگر «شهر شاپور بهتر از انطاکِیه» است. محل آن در خوزستان واقع در شرق شوش و جنوب شرقِی دزفول و شمال غربِی شوشتر کنونِی بوده است. بانِی آن بنا بر مشهور شاپور اول (٢٤١ - ٢٧١م) بوده، وِی از اسِیران رومِی دسته‌اِی را به کار بناِی آن شهر گماشت. گندِی‌شاپور از آغاز کار مرکزِیت علمِی ِیافت و حتِی به نقل بعضِی از مورخان، شاپور فرمان داد عده‌اِی از کتب ِیونانِی به پهلوِی ترجمه شود و آنها را در شهر مذکور گرد آورند و گوِیا به فرمان شاپور، گندِیشاپور مرکزِیت طب ِیونانِی ِیافته بود. در عهد شاپور دوم (ذوالاکتاف ٣١٠ - ٣٧٩) تِیادورس Theodoros طبِیب نصرانِی براِی معالجه شاهنشاه به دربار خوانده شده و شاپور او را در گندِیشاپور مستقر ساخت. وِی در آن شهر اشتهار ِیافت و طرِیقه طبابت او معروف شد و کتابِی را منسوب بدو به نام «کناش تِیادورس» بعداً به عربِی درآوردند. بعد از نشر مذهب نسطورِی در اِیران بِیت لاباط (در گندِیشاپور بود) که سابقه‌اِی ممتد در عِیسوِیت داشت، ِیکِی از بزرگ‌ترِین مراکز مذهبِی عِیسوِیان اِیران و ِیک حوزه دِینِی (متروپولِیتن) بزرگ و از مهم‌ترِین مراکز تجمع علماِی عِیسوِی و محل تعلِیم طب ِیونانِی و آمِیزش آن با طب اِیرانِی و هندِی شد و اِین ترقِی خصوصاً در عهد انوشِیروان بِیشتر براِی آن حاصل گشت، چنانکه دانشمندان سرِیانِی زبان اِیرانِی و علماِی هندِی و زرتشتِی در آنجا مشغول کار بودند. توجه اِین علما کمتر به فلسفه و رِیاضِیات و بِیشتر به طب بوده و اصولاً مدرسه طب گندِیشاپور و بِیمارستان آن در اواخر عهد ساسانِی ←