انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١٨٩ - چو دزدی با چراغ آید، گزیدهتر برد کالا
او ارسطو را در خواب دِیده و بر طبق سفارش او به اِین مقصود دست مِیزند انجام داد.
با توجه به اِینکه در تارِیخ اسلام پِیش از او فلاسفهاِی مثل نضر بن حارث بن کلده و ِیا خالد بن ِیزِید اموِی و منصور عباسِی و دِیگران بودهاند و از سِیر فلسفه در اروپا اطلاع داشتهاند، چطور به اِین امر توجه نداشتند و اصولاً بر فرض اِینکه چنِین خوابِی دِیده باشد، از کجا مِیشناسد و معلوم است که او ارسطو باشد!؟
مأمون در مِیان خلفاِی بنِیعباس و بنِیأمِیه، به شهادت تارِیخ، عالمترِین خلفاِی آنها بود. بنابراِین:
چو دزدِی با چراغ آِید، گزِیدهتر برد کالا[١]
او به حدِّی از نظر علمِیِ و حکمِیِ آوازه پِیدا کرده بود که بهعنوان ستار? علمِی بنِیعباس معروف شده بود و او ِیک قِسمِی از علوم را از جاِیِی و قسمتِی دِیگر را از جاِیِی دِیگر مِیگرفت و آنگاه آن را به نام خود ثبت مِیکرد و او کسِی است که کتاب اقلِیدس[٢] را بدست آورد
١. دِیوان سناِیِی، قصِیده ٧، در مقام اهل توحِید.
٢. اقلِیدس از مشهورترِین رِیاضِیدانان دوران باستان «سدههاِی ٤و ٣ ق م» است که شهرتش به عنوان پدر هندسه تاکنون پاِیدار مانده است. از زادگاه و چگونگِی آموزش او آگاهِی روشنِی در دست نِیست! هر آنچه درباره زندگانِی اقلِیدس نقل شده، ِیا از گزارشگران اواخر دوره باستان ِیا از نوِیسندگان دوره اسلامِی است. وِی را معاصر اطولوقس و ارشمِیدوس شمردهاند. طالبان براِی مطالعه بِیشتر به مظانّش مراجعه نماِیند. (دهخدا، ج٩، ص٦٦٨).