انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١١٧ - ترجمه مناظره امام رضا
صفاتى است حادث و ترجمانى است كه موجب فهمِیدن مىشود و بدان كه ابداع، مشِیت و اراده، متعلقشان ِیکِی است و اسم براى ِیک چِیز هستند (هزار اسم نماِیند ِیک مسمِّی را) و اوّلِین ابداع، اراده و مشِیت او حروفى بود كه آنها را اصل و اساس هر چِیزى قرار داد و راهنماِیى بر هر مُدرَک و روشنگرى بر هر امر مشتبهى نمود و به وسِیله آن حروف هر چِیز اعمّ از حقّ و باطل، فعل و مفعول، ِیا معنى و غِیر معنى از هم جدا و شناخته مىشود و همه امور بر آنها جمع شده است و در آفرِینش اِین حروف براى آنها، معناى متناهى و وجودى غِیر از نفس آنها قرار نداد، زِیرا آنها با ابداع و اِیجاد، بوجود آمدهاند و نور در اِینجا، اوّلِین فعل خداست، خداِیى كه خود نور آسمانها و زمِین است و حروف از آن فعل، به فعلِیت رسِیدهاند و آنها حروفى هستند كه مدار گفتار بر آنهاست و عبارات همگى از خداوند است كه در نهاد خلق خود به ودِیعت گذاشته است.
کلام مؤلف: فقهاء و دانشمندانِ علم اصول در دلالت الفاظ بر معانِی (خود) اختلاف کردهاند که آِیا اِین دلالت ذاتِی محض است و ِیا جعلِی صرف است و ِیا به هر دو؟
مرحوم آِیت الله نائِینِی قدّس سرّه مِیفرماِید حقّ اِین است که به هر دو، چه آنکه ما به گواه تارِیخ قطع پِیدا مِیکنِیم که در اِینجا شخصِی و جماعتِی را نِیافتِیم که اِین همه الفاظ متکثّره را در لغت عرب وضع و جعل کرده باشند تا چه رسد به شخص واحد «مثل: ِیَعرُب بن