انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١١٠ - ترجمه مناظره امام رضا
قائم به وحدانِیت نباشد را براِیم ثابت كند! آِیا اجازه پرسش به من مِیدهى؟ حضرت فرمودند: اگر در بِین جمعِیت، عمران صابى باشد حتماً تو هستى! گفت: بلِی، خودم هستم! حضرت فرمودند: بپرس، ولى انصاف را از دست مده و از سخن باطل و فاسد و منحرفِ از حقّ بپرهِیز!
عمران گفت: بهخدا قَسم اى سرورم، فقط مىخواهم چِیزى را براِیم ثابت كنى كه بتوان به آن چنگ بزنم و تمسّك جوِیم و به سراغ چِیز دِیگرِی نروم! حضرت فرمودند: آنچه مىخواهى بپرس! در اِین هنگام اهل مجلس همگى ازدحام كردند بهگونهاِی که به همدِیگر فشار مِیآوردند! عمران گفت: خداوند اوّلِین موجود و آنچه را خلق كرد چه بود؟
حضرت فرمودند: سؤال كردى، پس خوب دقّت كن! «واحد» همِیشه واحد «أحد» بوده، همِیشه موجود بوده، بدون اِینكه چِیزى به همراهش باشد، بدون هِیچگونه حدود و اعراضى و همِیشه نِیز اِینگونه خواهد بود، سپس بدون هِیچ سابقه قبلى، مخلوقى را با گونهاى دِیگر آفرِید، با اعراض و حدودى مختلف، نه آن را در چِیزى قرار داد و نه در چِیزى محدود نمود و نه به مانند و مثل، چِیزى اِیجادش كرد و نه چِیزى را مثل او نمود، و بعد از آن، مخلوقات را به صور مختلف و گوناگون از جمله: خالص و ناخالص، مختلف و ِیكسان، به رنگها و طعمهاى متفاوت آفرِید،