ِیا هِشَامُ، إِنَّ اللَّهَ - تَبَارَكَ وَ تَعَالَى - أَكْمَلَ لِلنَّاسِ الْحُجَجَ بِالْعُقُولِ وَ نَصَرَ النَّبِِیِینَ بِالْبَِیانِ وَ دَلَّهُمْ عَلَى رُبُوبِِیتِهِ بِالْأَدِلَّةِ، فَقَالَ:‌ (وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِِیمُ ٭ إِنَّ فِِی خَلْقِ السَّماواتِ‌ وَ الْأَرْضِ‌ وَ اخْتِلافِ اللَِّیلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِِی تَجْرِِی فِِی الْبَحْرِ بِما ِیَنْفَعُ النَّاسَ‌ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحِْیا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَ‌ فِِیها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِِیفِ الرِِّیاحِ‌ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ[١] بَِینَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ‌ لَآِیاتٍ لقَوْمٍ ِیَعْقِلُونَ)‌.[٢]

اى هشام! به راستى خداى تبارک و تعالى به خاطر نعمت عقل بر مردم حجت را تمام كرده و پيامبران را بوسيله بيان احکام خود، يارى نموده و با دليل به ربوبيت خود راهنماِیى كرده و فرموده است: «معبود شما خداى يگانه است، شايسته پرستش جز او

١. در کتاب ابداعات فلسفِی علامه طباطباِیِی، صفحه ٢٠٦ که موضوعات و مسائل ابداِیِی او را آورده‌اند، براِی فاعل بالتسخِیر مصداقِی در نفس انسان ذکر کرده است و آن اِین است که نفس ناطقه بشرِی با اراده و اختِیار خود، قواِی فعّال بدنِی را در افعالِی که دارند استخدام مِی‌کند. بنابراِین هر ِیک از اِین قوا مثل (غازِیه، نامِیه، دافعه و...) فاعل بالتسخِیر است که در تحت فرمان نفس و به تسخِیر و اقدام او «عمل مِی‌کنند». ابداعات فلسفِی علامه طباطباِیِی که در زمِینه فواعل هشتگانه مشروحاً آمده، اگر خواننده محترم مشتاق مطالب بِیشترِی باشد، به کتاب فلسفِی مذکور مراجعه فرماِید. ضمناً علاوه بر فواعل هشتگانه، فاعل بالعشق از قول حکِیم الهِی قمشه‌اِی افزوده شده است که آن مرحوم فاعلِیّت بالعشق را از آن خدا مِی‌داند.

٢. سوره بقره، آِیات١٦٣ و ١٦٤.