انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١٧٢ - اوضاع فرهنگی دوران امام رضا
و به قدرِی به ترجمه کتابهاِی علمِی و فلسفِی توجه داشت که روِی هر کتابِی که به نام او ترجمه مِیشد علامتِی مِیگذاشت و مردم را به خواندن و فراگرفتن آن علوم تشوِیق مِیکرد و با حکماء معاصر خود خلوت مِینمود و از معاشرت با آنها اظهار خشنودِی و شادمانِی مِیکرد.[ ١]
مأمون پس از آوردن امام رضا علِیهالسلام به مَرو،جلسات علمِی متعددِی با حضور آن حضرت و دانشمندان گوناگون تشکِیل داد. در اِین جلسات، مذاکرات بسِیارِی مِیان امامعلِیهالسلام و دِیگران صورت مِیگرفت که به طور عمده پِیرامون مسائل اعتقادِی و کلامِی بود. از مباحث و مناظرات کلامِی روشن مِیشود عمدهترِین عوامل اِیجاد فرقههاِی کلامِی و انحرافات در مسائل اعتقادِی، آشناِیِی مسلمانان با ادِیان و جنبشهاِی فکرِی دِیگر بود؛ بهوِیژه نهضت ترجمه در دوره عباسِیان که بعضاً دستخوش غرضورزِیهاِی ناشِی از مطامع علمِی مترجمان قرار گرفت و زمِین? مساعدِی را در اِین زمِینه فراهم آورد. البته عوامل دِیگرِی چون برداشتهاِی مختلف از معارف دِینِی نِیز تأثِیر بسزاِیِی در رواج فرقههاِی کلامِی داشت.[ ٢]
هدف مأمون از تشکِیل اِین محافل علمِی، نشان از علمدوستِی او ِیا تظاهر به آن بود. در اصل باِید وِی را از اِین زاوِیه، متماِیز از
١. زِیدان، جرجِی، تارِیخ التمدن اسلامِی، ج٣، ص٢١٦.
٢. ر.ک: سبحانِی، جعفر، بحوث فِی الملل و النحل، ج١، ص٥٠.