پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٨ - ٤ جايگاه امام مجتبى عليه السلام از نگاه انديشمندان و تاريخنگاران

شبيه و محبوب دل رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله، سلاله هدايت، هم‌پيمان تقواپيشگان، چهارمين اختر اصحاب كساء فرزند بانوى بانوان، حسن بن على بن ابى طالب رضى الله عنهما است.

ب- ابن عبد البرّ درباره او گفته است: كدام فرد را مى‌توان والاتر از كسى دانست كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله او را سرور و سالار ناميده است. رضوان و رحمت خدا بر او (امام مجتبى) باد كه انسانى بردبار، پروا پيشه و انديشمند بود. ورع و تقوا و فضل و دانشش، او را به رها ساختن خلافت و دنيا واداشت تا به اجر و پاداش الهى دست يابد و خود فرمود: از آن زمان كه به سود و زيان خود پى بردم، علاقه‌مند نبودم رهبرى امت رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله را به گونه‌اى كه حتى قطره خونى بر زمين بريزد، به دست گيرم.[١]

و- حافظ ابن كثير دمشقى درباره‌اش گفته: ابو بكر و عمر از او تجليل به عمل آورده و به عظمت ياد مى‌كردند و به وى ارج و احترام قائل بوده و او را دوست مى‌داشتند و همواره به او مى‌گفتند: فدايت گرديم. و ابن عباس هنگام سوار شدن امام حسن و امام حسين بر مركب، ركاب آن دو بزرگوار را مى‌گرفت و آن را براى خود نوعى نعمت تلقى مى‌كرد و هرگاه آن دو طواف خانه خدا انجام مى‌دادند مردم براى ابلاغ سلام و درود خود به آن بزرگواران پيرامون آن‌ها به نحوى ازدحام مى‌كردند كه گويى مى‌خواستند ديوارهاى كعبه را درهم بشكنند.

د- حافظ ابن عساكر شافعى در مورد امام مجتبى عليه السّلام گفته است: آن‌

[١] . استيعاب ١/ ٣٨٥، چاپ مصر ١٣٨٠، اگر سلطنت و حكومت براى به‌پادارى احكام الهى در زمين باشد، رها كردن آن را زهد و ورع نمى‌توان دانست، اين‌كه امام حسن( ع) از خلافت و حكومت گذشت، چون مسئوليت شرعى امام در آن شرايط چنين اقتضايى داشت.