پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٥٥ - بخش نخست عصر امام حسن مجتبى عليه السلام

بخش نخست عصر امام حسن مجتبى عليه السّلام‌

حركت خوارج با شوريدن بر امير المؤمنين عليه السّلام و نافرمانى آن بزرگوار هيچ‌گونه امتيازى بر ديگر نافرمانان آن حضرت نظير طلحه و زبير و معاويه و ديگران نداشت. اين گروه مانند معاويه و طلحه و زبير از هدفى ويژه برخوردار نبودند. مطالبى كه تاريخ‌نگاران به خوارج نسبت داده و گفته‌اند: با اين‌كه خوارج در آغاز، طرفداران امام عليه السّلام بوده و پيرامون حكميت با امام به نزاع برخاستند- و امام عليه السّلام خود را به نتيجه حكميت ملزم ندانست، اگر صحيح باشد- دليل بر اين است كه اين افراد در كمال سادگى و بى‌انديشه‌اى قرار داشتند و قربانى توطئه‌گران بر ضد امير المؤمنين عليه السّلام شده و قصد فتنه‌انگيزى در سپاه حضرت داشتند تا امام عليه السّلام را از نبرد با معاويه باز دارند و خود بر او بتازند. كشته شدن خوارج، آثار نامطلوبى در روان جمع زيادى از ياران حضرت به جاى نهاد زيرا قربانيان اين جنگ وابسته به عشاير كوفه و بصره بودند و اگر كشته شدن خوارج در روان بستگان آنان تأثير داشت جاى شگفتى نبود زيرا هر خويشاوندى با از كف دادن نزديكان خود چنين احساسى را خواهد داشت.

وقتى امير المؤمنين به كار خوارج پايان داد، ضعف و سستى، عدم همكارى و اختلاف ميان يارانش راه يافت، از آنان خواست تا براى جنگ با