دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٠٧ - ابوجعفر بن حبش

ابوجعفر بن حبش

اَبوجَعْفَرْ بْنِ حَبَش، ابوجعفر عبدالله بن احمد بن عبدالله بن حبش (حُبیش)، ستاره‌شناس و سازندۀ آلات نجومی. از زندگی، تاریخ تولد و وفات او اطلاعی در دست نیست. قراین امر و نیز بعضی نوشته‌ها نشان می‌دهد که وی به احتمال زیاد پسر احمد بن عبدالله مروزی، ستاره‌شناس، معروف به حبش حاسب بوده است (سارتن، ١ / ٦٥٦؛ قس: ابن ندیم، ٢٧٥؛ قفطی، ٣٩٦؛ ابن طاووس، ٢٠٥). باتوجه به اینکه حبش حاسب پس از ٢٥٠ ق / ٨٦٤ م، در ١٠٠ سالگی درگذشته، می‌توان گفت که ابوجعفر از دانشمندان سدۀ ٣ ق / ٩ م بوده است (سارتن، همانجا؛ قس: زوتر، ٢٧-٢٨).
وی کتابی دربارۀ اسطرلاب داشته که ابن ندیم و قفطی (همانجاها) از آن با عنوان الاسطرلاب المسطح یاد کرده‌اند، اما در نسخه‌ای از آن که جزو مجموعه‌ای در پاریس نگهداری می‌شود، نام کتاب عمل الاسطرلاب المُبطَخ ذکر شده است (دوسلان، ٤٣٠, ٤٣٢).

مآخذ

ابن طاووس، علی بن موسی، فرج المهموم فی تاریخ علماء النجوم، قم، ١٣٦٣ ش؛
ابن ندیم، الفهرست؛
سارتن، جورج، مقدمه بر تاریخ علم، ترجمۀ غلامحسین صدری افار، تهران، ١٣٥٣ ش؛
قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحکماء، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک، ١٩٠٣ م؛
نیز:

De Slane;
Suter, Heinrich, Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, ١٩٠٠.

ابوالحسن دیانت