دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٥٤ - ابویعقوب اهوازی

ابویعقوب اهوازی

اَبویَعْقوبِ اَهْوازی (د پس از ٣٧٢ ق / ٩٨٢ م)، پزشك و داروشناس. تاریخ تولد و مرگ وی دانسته نیست. اما در ٣٧٢ ق كه بیمارستان عضدی در بغداد به همت عضدالدولۀ دیلمی افتتاح شد، او یكی از ٢٤ پزشكی بود كه در آن به كار گمارده شده بودند و احتمالاً چندین سال پس از این تاریخ درگذشته است (نک‌ : ابن ابی اصیبعه، ١ / ٢٣٨؛ علوچی، ٣٥٧؛ الگود، ١٦١؛ نجم‌آبادی، ٦٦٩).
از زندگی شخصی و حرفه‌ای او قبل از ورود به بیمارستان عضدی نیز آگاهی چندانی در دست نیست، گرچه از نسبت «اهوازی» وی چنین برمی‌آید كه زادۀ اهواز بوده، یا زمانی در آنجا سكنی داشته است. گفته‌اند كه وی پزشكی سرشناس و دانشمند و در درمان بیماران موفق بوده است (قفطی، ٤٣٦؛ ابن ابی اصیبعه، همانجا). برخی منابع از او به عنوان صاحب آثاری در داروشناسی یاد كرده‌اند (الگود، ١٦٣)، اما تنها اثر مهمی كه از او یاد شده، مقاله‌ای است دربارۀ‌سكنجبین بزوری (دانه‌ای) (نجم‌آبادی، ٦٧٠)، با عنوان السكنجبین البزوری احّرمن التریاق (قفطی، ابن ابی اصیبعه، همانجاها)‌.

مآخذ

ابن ابی اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، به كوشش آوگوست مولر، قاهره، ١٢٩٩ ق / ١٨٨٢ م؛
علوچی، ‌عبدالحمید، ‌تاریخ الطب العراقی، بغداد، ١٣٨٧ ق / ١٩٦٧ م؛
قفطی، علی بن یوسف، تاریخ الحكماء، به كوشش یولیوس لیپرت، لایپزیگ، ١٩٠٣ م؛
نجم‌آبادی، محمود، تاریخ طب در ایران پس از اسلام، تهران، ١٣٥٣ ش؛
نیز:

Elgood, Cyril, A Medical History of Persia, London, ١٩٥١.

پژمان قدرتی