روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٤٦ - ٥ - ارواح انسانى در كجا هستند؟

و هويداست كه ارواح مؤمنين از ارواح كفار جدا است، زيرا اولى ها در تنعم و استراحت و دومى‌ها در عذاب و ناراحتى به سر مى‌برند. كه طبعاً در دو جايگاه جداگانه قرار دارند.

در صحيح ضريس كه در عنوان سوم همين فصل گذشت عذابگاه ارواح كفار در مشرق و استراحتگاه ارواح مؤمنين در مغرب بيان شده است و اين حديث بيشترين توضيح را نسبت به احاديث ديگر در اين زمينه داده است.

محل زمينى ارواح كفار برهوت در حضر موت يمن‌[١] و جاى ارواح مؤمنين احتمالا در وادى السلام نجف اشرف مى‌باشد.[٢]

و اينهم چند حديث ديگر در اين مورد:

١- امام حسن مجتبى (ع) در صحيح محمد بن قيس در جواب اين سؤال كه مأواى ارواح مشركين در كجا است؟ مى‌فرمايد:

هى عين يقال لها سلمى ...[٣]

يعنى چشمه‌اى كه سلمى نام دارد.

٢- از امام (ع) سؤال شده كه ارواح مؤمنين پس از مردن كجا مى‌باشند؟ امام (ع) در جواب، فرموده است:

تجتمع عند ضحرة بيت المقدس فى ليلة الجمعة[٤]

شبهاى جمعه پيش سنگ بيت المقدس‌

[١] - بحار- ج ٦- ص ٢٨٩ و ٢٩١.

[٢] - دليل آن را به همين زودى خواهيد خواند.

[٣] - بحار- ج ٦، ص ٢٨٤.

[٤] - ص ٢٨٦ همان مصدر.