روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٨ - خلاصه ترجمه

دلايلى كه براى جسم بودن روح اقامه شده است، اگر تسليم شود تنها جسم بودن روح را بنحو اجمال ثابت ميكند نه اين تفصيلات را[١].

بهرحال دلايل مذكور ضعيف است، و ما بهترين دليل آنان را در اينجا نقل ميكنيم: مدرك كليات و جزئيات يكى است، چه ما بكلى بر جزئى حكم مى‌كنيم، مثلًا مى‌گوئيم اين حرارت، حرارت است و حكم كننده بين دو شئ حتماً بايد آن دو را تصور كند.[٢]

مدرك جزئيات، جسم است، چه ما علم ضرورى داريم كه وقتى آتش را لمس ميكنيم مدرك حرارت آن عضو لمس كننده (مثل دست) خواهد بود.

و نيز حيوانات جزئيات را درك ميكنند با آنكه آنان نفس مجرد ندارند و اين امر متفق عليه مى‌باشد.

جواب اين دليل آنست كه: مدرك كليات و جزئيات نفس است منتهى در كليات بلا واسطه و در جزئيات بواسطه اعضاى بدن، و خود بدن و اعضاى آن هرگز مدرك نيستند.

بر اين جواب اعتراض گرفته شده كه بنابراين بايد حيوانات هم داراى نفوس مجرد باشند چون شما مى‌گوئيد كه جزئيات را نيز نفس‌

[١] - به بحار الانوار، ج ٥٨، صفحات ٦٩ و ٧٠ و ٧١ مراجعه شود.

[٢] - حرارت اولى جزئى و حرارت دوم كلى ميباشد.