روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٧١ - فصل چهاردهم حالات محتضر

(اخرج) اجتمعت تربة عظمى الى روحى فبقيت فيه فخرجت شاخصا بصرى مهطعا الى صوت الداعى، فابيض لذلك رأسى و لحيتى.[١]

خلاصه معانى آيات و احاديث در اين موضوع اينكه:

محتضر مؤمن به نحوى بشارت خداوند را توسط ملائكه دريافت مى‌كند، و كفار احساس ذلت و سختى مى‌كنند و حتى درد كتك كارى را احساس مى‌نمايند.

به هر حال از آيات و احاديث گذشته و غير منقوله، هرچند كه اسناد اكثر احاديث معتبر نيست، بدست مى‌آيد كه اوضاع محتضرين و انسانهاى در حال مردن عادى نيست بلكه جمعى خوشحال و ديگران در رنج، درد و غصه‌اند.

حتى جاهل قاصر و يا طبقه متوسط كه به قول شيخ مفيد «ره» در قبر و برزخ مهمل گذاشته مى‌شوند از اهوال قبض روح و ديدن ملائكه ناراحتى خواهند داشت، البته مراد از ناراحتى غير از ناراحتى فيزيكى بيمارى است. خداوند در آن حالت بر همه ما رحم بفرمايد. اللهم انى اعود بك من سكرات الموت.

(چهارم)- مؤمنين محتضر، رسول خدا و ائمه را مى‌بينند.

به استناد چندين روايت به مؤمنين محتضر در موقع مردن‌

[١] - ص ١٧١ ج ٦ بحار الانوار و اعتبار سند روايت موقوف بر اتحاد يزيد كناسى با يزيد ابو خالد كناسى مى‌باشد كه استاد مرحوم ما آقاى خوئى آن را اختيار فرموده‌اند و دليل روشنى بر آن وجود ندارد.