روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٧ - ٦ - چرا اين دوره دو هزار ساله به ياد ما نمانده است؟
و تهليل در حق ارواح مؤمن در اين مدت طولانى قايل بشويم، سؤال اينكه چرا آن جهان بياد نمانده است قوى و مهم خواهد بود.
و چيزى كه مىتواند قوت اين سؤال يا اعتراض را از بين ببرد، يا از آن شديداً بكاهد اين است كه كفار در روز قيامت فاصله چند هزار ساله يا احياناً چند ميليون ساله برزخ را نيز از ياد مىبرند. تفصيل اين بحث در يكى از فصول آينده خواهد آمد.[١]
ولى جواب حلى روشنى براى اين سؤال يا اعتراض به نظر نمىرسد بلكه جواب نقضى فوق نيز قوى نيست، زيرا ممكن است ارواح كفار در عالم برزخ مهمل قرار گرفته باشند و هيچ خاطره فراموش نشدنى نداشته باشند. ولى مىشود گفت كه حفظ رويدادها و حوادث تنها به روح مربوط نمىشود، كه سلولهاى مغزى نيز در آن مدخليت دارد، شايد در آن جهان نيز حافظه روح مادى بوده كه با از بين رفتن آن و بوجود آمدن مغز جديد ديگر همه خاطرات گذشته هم محو شده است.
[١] - ولى مردم در قيامت حوادث زندگانى دنيا را فراموش نمىكنند وقتى نامه عمل را مىبينند كارهاى خود را بياد مىآورند: مال هذا الكتاب لا يغادر صغيرة و لا كبيرة الا احصاها ... اقرء كتابك كفى بنفسك اليوم عليك حسبياً. مگر اينكه گفته شود اعمال دنيا نه به سبب حافظه كه بعلت تجسم مورد قبول قرار مىگيرد. و وجدو ا ما عملوا حاضر ا ... فبصرك اليوم حديد ... فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره و من يعمل مثقال ذرة شراً يره. بعضى از نويسندگان درباره تجسم عمل كتاب مستقلى نوشتهاند.